عملیات گازکشی به «گوی مسچید» همچنان ادامه دارد

«فیروزه جهان اسلام» و حکایت یک بی مهری تاریخی
عملیات گازکشی به «گوی مسچید» همچنان ادامه دارد
شهریار نیوز: واقعیت تلخی است اینکه تبریز، در طول تاریخ، هیچگاه با «مسجد کبود» خود مهربان نبوده است. حالاحکایت این بی مهری تاریخی، به جایی رسیده که در اقدامی بهت آور «فیروزه جهان اسلام» با اجرای عملیات گازکشی، از نقاط متعدد آسیب جدی دیده است.
به گزارش شهریار این مسجد، جزو سه مسجد کبود جهان است: و البته پرقدمت ترین آنها. طبق تاریخ حک شده بر سردر، مسجد در سال ۸۴۵ هجری و در زمان سلطنت شاه جهان، پادشاه نامی سلسله قراقویونلو بنا شده است. اولیای چلپی، جهانگرد معروف استانبولی در سیاحتنامه خود می نویسد: «درگاه مسجد بلندتر از طاق کسری است. یک بنای عالی است که با کاشی های چینی بسیار زیبا آراسته شده و قبه های عالی دارد. در و دیوار آن، با کاشی های الوان مزین است. هر کس داخل آن مسجد شود دلش نمی خواهد بیرون رود.» اما این شکوه و زیبایی، گویی هیچگاه خریدار نداشته است. گذشته از زلزله های هولناک تاریخ تبریز که بخش های عظیمی از مسجد را با خاک یکسان کرده است، روند غیراصولی شهرسازی و پنهان ماندن نمای اصلی مسجد از دید عموم، قصه انزوا و غربت مسجد را کامل کرده است. مسجد در دی ماه ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ثبت شده اما تا سال های سال در آن، هم برای مومنان و هم برای علاقه مندان آثار تاریخی بسته بوده است. رواق ها و محوطه آن نیز در حکم کاروانسرا بوده است. ماجرای مرمت مسجد نیز، خود حکایتی دگر دارد. از یکی دو سال پیش که جمعی، خواستار احیای کارکرد مذهبی مسجد شده اند، امیدها برای پایان غربت تاریخی مسجد قوت گرفته است. امروز، تلاقی این «بیم و امید» موجب شده، با اجرای عملیات گازکشی، کاشی های الوان چینی که چلپی در سیاحتنامه خود از آن سخن گفته، از چند قسمت سخت متلاشی شود. لوله های زمخت و چرک گاز، دور تا دور مسجد را در بر گرفته است. هم اکنون دو هیتر گازی فشار قوی، در مسجد شعله ور است و کالبد مسجد را از دو طرف، می گدازد. سیستم های صوتی پربسامد در فضای محبوس مسجد می خروشد و چارستون مسجد را می لرزاند.
    
     مسجد کبود با ۶۰۰ سال سابقه، بدون یگان حفاظت
چند روز قبل از این اقدامات، فرزین حق پرست، مدیرکل میراث فرهنگی استان، در یکی از معدود نشست های خبری خود، در پاسخ به سوال خبرنگار «اعتماد»، در مورد این نگرانی ها، گفته بود که مسجد کبود به صورت هیات امنایی اداره می شود و روح مذهبی مسجد باید در آن حاکم باشد: اما به طور قطع، این کارکرد باید به دور از نصب تجهیزات برقی، صوتی و تاسیسات آسیب زا باشد. اما هنوز چند روز از این مصاحبه نگذشته بود که آنچه نباید، شد. حق پرست، در مصاحبه ای با اذعان بر اینکه با اجرای گازکشی، مسجد دچار آسیب جدی شده است، گفت که از اجرای این پروژه بی خبر بوده و بارها و بارها هشدار داده بود که نباید این قبیل تاسیسات در مسجد اجرا شود: اما
با این وجود در این زمینه، از سوی مسببان، اصرار بوده است. وی تاکید کرده که در این خصوص حتی شکایتنامه ای نیز تنظیم کرده است. البته حق پرست نگفته که چرا باید یک اثر ملی با چنین قدمت و اعتباری، فاقد یگان حفاظت یا مسوول شیفت باشد که هرگونه اقدام مشکوک و تهدیدآمیز را در اسرع وقت به مراتب بالاگزارش کند؟
به فاصله چند روز، موسی خلیل الهی، دادستان عمومی و انقلاب تبریز، از تصمیم دستگاه قضایی استان برای بررسی این موضوع و تشکیل جلسه ای به همین منظور در روز شنبه، ۱۵ بهمن خبر داد. اما تاکنون خبری از تشکیل این جلسه و خروجی احتمالی آن، منتشر نشده است. با این حال، مشاهدات خبرنگار «اعتماد» از فضای مسجد در روز چهارشنبه ۲۲ بهمن نشان می دهد که علاوه بر اجرای گازکشی و استقرار دو هیتر بزرگ، تاسیسات و لوله های قطور دیگری در محوطه مسجد هست که از استمرار عملیات گازکشی در روزهای آتی حکایت می کند.

     پیمانکار شرکت گاز، فیروزه جهان اسلام را لوله کشی کرد!
قضیه را از ولی اله دینی، مدیرعامل شرکت گاز استان آذربایجان شرقی پی می گیریم. دینی، که کلااز ماجرا بی خبر است، پس از شنیدن شرح ماوقع به خبرنگار« اعتماد» می گوید: شرکت گاز در این مورد مسوولیتی ندارد. این شرکت، برای اجرای عملیات گازکشی در هر نقطه، با مجموعه های پیمانکاری صلاحیت داری که زیرنظر نظام مهندسی فعالیت دارند، همکاری می کند و این گونه نیست که هرگونه گازکشی، زیرنظر مستقیم شرکت گاز باشد.
گفته های دینی هم خالی از علامت سوال نیست. اینکه چرا باید عملیات گازکشی به یک مجموعه بی نظیر جهانی، بدون اطلاع مدیرعامل باشد و اینکه بحث نظارت بر فعالیت شرکت های پیمانکار در مجموعه هایی اینچنینی چقدر جدی گرفته می شود، خود حکایت دیگری است.

     سنگ ، روی سنگ بند نیست!
در ادامه، سراغ چند تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی می رویم. هیچ یک از ماجرا خبر ندارند و توصیه می کنند تا زمانی که از کم و کیف قضیه اطلاعی داشته باشند، اظهارنظری از ایشان منتشر نشود. سراغ معاون عمرانی استاندار آذربایجان شرقی می رویم اما محمدصادق پورمهدی، نیز اطلاعی از این قضیه ندارد. البته وی در پاسخ، توصیه جالبی خطاب به خبرنگار «اعتماد» دارد. آنجا که می گوید: شما به عنوان یک خبرنگار موظف هستید برای روشن کردن قضیه، به محل بروید و ببینید چه کسی چنین کاری کرده است!پورمهدی تاکید می کند که هر اقدام اداری، باید با هماهنگی مجموعه های ذی ربط باشد: وگرنه سنگ روی سنگ بند نمی شود! بماند اینکه اگر
سنگ روی سنگ بند بود که مسجد تاریخی، در روز روشن لت و پار نمی شد: و اینکه در حضور مسوولان اجرایی و نظارتی، خبرنگار چه کاره است که خود، راسا وارد گود درگیری شود؟


     اتفاق تلخی که کمتر از زلزله نیست
دکتر علی اصغر شعردوست، که سابقه فعالیت به عنوان مشاور سازمان میراث فرهنگی را نیز در کارنامه فرهنگی خود دارد، در گفت وگو با «اعتماد»، کوتاهی یگان پاسداران
میراث فرهنگی را، عامل اصلی این اتفاق نادر می داند و می گوید: وقتی درست در مرکز شهر تبریز و در محل مهمی چون مسجد کبود چنین حادثه ای اتفاق می افتد و کسی هم جلودار نیست، می توان تصور کرد که چه بر سر صدها اثر تاریخی در گوشه و کنار استان می آید.
او ادامه می دهد: این بنای تاریخی حدود ۲۵۰ سال پیش به دلیل زلزله آسیب فراوانی دید: اما با این حال، شاید رفتار برخی مسوولان فعلی چیزی کمتر از آن زلزله نباشد!شعردوست همچنین متذکر می شود که بین اقامه نماز و حفظ کالبد و مرمت آن هیچ منافاتی وجود ندارد و هیچ تبریزی مومن و نمازگزاری، حاضر به مخدوش شدن اثری چون مسجد کبود نیست.

     مشکل، در فرهنگ حفظ میراث فرهنگی است
دکتر باقر صدری نیا، استاد دانشگاه تبریز و محقق حوزه ادبیات و تاریخ، در گفت وگو با « اعتماد»، با بیان اینکه ما در فرهنگ حفظ میراث فرهنگی، اساسا مشکل داریم، می گوید: با وجود مساجد متعدد در جای جای شهر اقداماتی اینچنینی در یک مسجد تاریخی که نیازمند الزامات اساسی در خصوص نور، صدا، تهویه، گرما و سرما است، با چه انگیزه ای صورت می گیرد؟عضو انجمن حمایت از میراث فرهنگی ادامه می دهد: متاسفانه گویا عده ای از موضع لجاجت می خواهند هیچ اثری از تاریخ و فرهنگ نباشد: این در صورتی است که با اجرای تمهیدات مناسب، می توان جوانب مختلف مذهبی و تاریخی و فرهنگی مسجد را مورد توجه قرار داد.

     مسجد کبود: از آغاز تا ختم مرحوم شهریار
کریم میمنت نژاد، محقق و نویسنده تبریزی که خود از نزدیک شاهد اجرای عملیات گازکشی بوده است و نخستین عکس های گازکشی به مسجد تاریخی کبود را نیز او در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرده، در گفت وگو با «اعتماد»، با تشریح پیشینه مرمت و بازسازی مسجد کبود یادآور می شود: مرمت مسجد کبود، در کنار طراحی و احداث آرامگاه های سعدی، حافظ، باباطاهر و یادمان فردوسی، از جمله برنامه های «انجمن آثار و مفاخر» در سال های آغازین قرن حاضر بوده: اما متاسفانه، جریانات شهریور ۱۳۲۰ در کشور و در ادامه جریان فرقه دموکرات آذربایجان و واهمه شاه از نقش اجتماعی و سیاسی این شهر، مانع از اجرای برنامه های مرمتی آثار ملی در شهر تبریز شد. با این حال، به فاصله چند سال هیات کارشناسی دیگری، با پیش بینی نیازها و اعتبارات، مرمت و رسیدگی به این سه بنای تاریخی را آغاز کرد. طی آن، «استاد رضا معماران بنام» کار بازسازی و مرمت بنای مسجد کبود را برعهده گرفت. این محقق متذکر شد: با پیروزی انقلاب اسلامی، مرمت مسجد چند سال متوقف شد و پس از چند سال مجددا از سر گرفته شد. ختم مرحوم استاد شهریار، مراسمی بود که پس از سال ها، موجب بازگشایی مسجد شد: اما پس از این مراسم، مسجد عملافعال نبود.

     فاصله اندک، میان دو خاطره تاریخی
این روزها، در میان کسانی که پیگیر موضوعات تاریخی و فرهنگی هستند، گازکشی به مسجد کبود، یادآور یک اتفاق تاریخی است. کسانی که از دیدن پیکره مخدوش این مسجد، دل آزرده و غمگین می شوند، یاد ماجرای «ارک» می افتند: خاطره ای که موقعیت مکانی آن، تنها یکی دو کیلومتر با مسجد کبود فاصله دارد. تنها اندکی فاصله میان این دو بنای تاریخی است.

0
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo