پنج چالش اصلی کلانشهرهای در حال توسعه  

این قسمت: حاشیه نشینی

به گزارش تبریزمدرن ، رشد سریع شهرنشینی و مهاجرت بی رویه به سمت شهرهای بزرگ معضلات بسیاری را پیش روی کلانشهرها قرار داده است .این مشکلات و چالش ها با اینکه در مناطق مختلف جهان درای سطوح پیچیدگی متفاوتی می باشند اما جملگی تا حد بسیار زیادی در همه کلانشهر ها مشهود می باشند. مطالعات اخیر بر روی کلانشهرهای در حال توسعه واقع در قاره های مختلف ، موارد زیر را در زمره جدی ترین چالش های شهری آنها مطرح نموده است. مسائلی که در کلانشهر تبریز حتی با برجستگی بیشتری قابل لمس می باشند.

۱٫       حاشیه نشینی

۲٫       مدیریت پسماند

۳٫       ترافیک

۴٫       انرژی

۵٫       آلودگی هوا

قصد داریم در قالب نوشته زیر به اجمال موارد طرح شده فوق را مورد بررسی قرار دهیم.

حاشیه نشینی:

امروزه یکی از مهم ترین و در عین حال پیچیده ترین مشکلات شهرهای بزرگ ، مسئله حاشیه نشینی می باشد. حاشیه نشینی معادل کلمه لاتین یا  Slum Dwelling) یا ( Marginal settlement یکی از پدیده های اجتماعی است که به سبب توسعه کلان شهرها به وجود می آید. بانک جهانی حاشینه نشینی را این گونه تعریف می کند: بخش هایی از شهر که مورد غفلت واقع شده اند و کیفیت و شرایط زندگی در آن به شدت پایین است .بنا به تعریفی دیگر حاشیه‌نشینی پدیده‌ای است که با اسکان غیررسمی و بدون مجوّز گروه بزرگی از مردم در مکانی در کناره شهرها ایجاد می‌شود . حاشیه‌نشینی به عنوان برهم زننده تعادل فیزیکی شهرها، نشان‌دهنده توسعه ناموزون شهری و منطقه ای است و دغدغه بسیاری از مدیران و متخصصین شهری، جامعه‌شناسان، معماران و غیره است .

به طور کلی چهار ویژگی زیر را برای اجتماعات حاشیه نشین ذکرکرده اند:

۱- ناامنی حق تصرف

۲- شرایط ساختاری نابهنجارمسکن

۳- دسترسی ضعیف به آب آشامیدنی سالم وتغذیه

۴- تراکم بیش ازحد: بر اساس تعریف اسکان بشر سازمان ملل، سکونت گاههای غیررسمی با استفاده از معیارهای ازدحام فقرخدمات پایه، سازه های ساختمانی نامناسب، شرایط محیطی غیربهداشتی و خطرناک، حق اقامت نامطمئن، فقر و محرومیت اجتماعی شناخته می شوند. درصد جهانی خانوارهای ساکن در این زاغه ها در حال دو برابر شدن است.

. (Un-habitat 2005)

بنظر می رسد در حال حاضر، حل مشکل کمبود مسکن برای افراد بدون مسکن، راحت تر از رفع مشکل کسانی است که به ظاهر دارای مسکن می باشند اما بوجود آورنده چالش جدی تری به نام حاشیه نشینی هستند.

شهرهای زیادی در سطح جهان با استفاده از روشهای متنوعی سعی بر رفع این مشکل داشته اند: روشهای تشویقی مانند ارائه وام خرید مسکن مناسب، ساخت انبوه  واحد مسکونی ، یا استفاده از بهینه سازی مراکز حاشیه نشین با استفاده از طریق رنگ آمیزی چشم نواز این مناطق و یا وضع قوانین سخت گیرانه تنبیهی برای ساخت و ساز غیر مجاز در این نواحی.

و البته همیشه این تلاش ها نتیجه بخش نبوده است و در بعضی مناطق مساکن بنا شده به قصد جایگزینی این سکونت گاه های غیر استاندارد به جای اینکه گره ای از کار فروبسته حاشیه نشینان بگشاید، به نفع افراد مرفه جوامع بوده است که ملکی را به انبوه دارایی های خود افزوده اند.

بنظ می رسد که کلانشهر تبریز با داشتن حدود چهارصد هزار حاشیه نشین یکی از شهرهایی است که مشکل فوق را به خوبی درک نموده است و البته تلاش پیگیر شهرداری تبریز و تخصیص بودجه هنگفت برای رفع آن گواه این مدعا است که مدیریت کلانشهر تبریز به جدیت و وخامت این مسئله حاد به نیکی پی برده است.

ادامه دارد..

ترجمه و تحقیق: رضا عالش زاده

منابع:

http://www.socsci.uci.edu/~nilopas/slums_Shah.pdf

http://www.irna.ir/fa/News/81405229 /

7
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo