گزارشی از قدیمی ترین گرمابه سنتی و قدیمی تبریز/حمام ۴۰۰ ساله ای که روی شعله های شعار داغ مسوولان بخار می شود/ تاریخ در رگ های”گرمابه نظافت”تبریز جریان دارد

گزارشی از قدیمی ترین گرمابه سنتی و قدیمی تبریز؛

حمام ۴۰۰ ساله ای که روی شعله های شعار داغ مسوولان بخار می شود/ تاریخ در رگ های”گرمابه نظافت”تبریز جریان دارد

قدیمی ترین و سنتی ترین حمام تاریخی ثبت شده ملی تبریز روی شعله های شعار مسوولان و متولیان امر بخار می شود.

 

به گزارش تبریزمدرن ،حمام یا به اصطلاح قدیمی گرمابه نظافت یکی از حمام های قدیمی و سنتی شهر تبریز به حساب می آید که در خیابان حکم آباد قرار گرفته و حدود ۱۰ سال است که توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری آذربایجان شرقی به ثبت رسیده است، این حمام با هزینه شخصی مالک مرمت و بازسازی شده است که در حال حاضر یکی از نادرترین حمام های فعال تبریز به شمار می رود.

حمام نظافت مربوط به اواخر دوره قاجار است که در دوم آبان ماه سال ۱۳۸۲ با شمارهٔ ثبت ۱۰۴۶۷ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

حمام نظافت بدون حمایت و کمک های کافی از سوی مسوولان و متولیان امر به صورت شخصی اداره می شود و به گفته مدیر این حمام تاکنون حمایت های لازم از سوی متولیان امر در مرمت و بازسازی این حمام به عمل نیامده و حمایت متولیان امر تنها در حد شعار بوده است.

در اکثر کشورهای دنیا با ارزش و بها دادن به مکان های قدیمی و سنتی به خصوص حمام ها گردشگران داخلی و خارجی زیادی را جذب می کنند و حضور افراد مختلف در این مکان ها باعث رونق اقتصادی و ارزآوری در آن کشورها می شود، یکی از این کشورها ترکیه است که با ارایه خدمات به مشتریان سالانه گردشگران زیادی را در این مکان ها جذب می کند، اما متاسفانه در کشور ما و به تبع آن در آذربایجان شرقی به علت نبود اعتبار کافی سازمان های متولی شاهد تعطیلی و نابودی اکثر مکان های سنتی و تاریخی هستیم.

تاریخ در گرمابه نظافت جریان دارد و در راس آن مدیری مسن با سال ها تجربه فعالیت می کند که خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی هم نوا به پای صحبت های این مدیر می نشیند و گفتگوی مفصلی با او داشته است که در مطلب زیر می خوانید.

***

rezaghafouri (26)

لطفا خودتان را معرفی کنید؟

بنده غلامحسین حقیر انتظار ۷۵ سال دارم و مدیر گرمابه نظافت تبریز هستم و شغل حمام داری با توجه به اینکه شغل اجدادی ما حمام داری است و درآمد اجدای ما از طریق مدیریت حمام به دست می آید، در حال حاضر گرمابه نظافت را به همراه برادرم عبدالله انتظار اداره می کنیم و در سال ۱۳۵۰ نیز اقدام به دریافت کسب پروانه کرده ایم و این حمام حدود ۶۰ است که با مدیریت بنده و برادرم فعالیت می کند.

قدمت گرمابه تاریخی نظافت به چه سالی بر می گردد؟

بر اساس اظهارات مهندسان معمار که چندین بار از این حمام بازدید کرده اند، قدمت این حمام به ۴۰۰ سال گذشته بر می گردد، گرمابه نظافت توسط میراث فرهنگی بیش از ۱۰ سال است که توسط سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تبریز به ثبت رسیده است.

 

قبل از مدیریت شما حمام نظافت را چه کسانی اداره می کردند؟

مدیریت گرمابه نظافت نزدیک ۶۰ سال توسط پدر بنده اداره می شد که بعد از مرگ او شخصی مدیریت این حمام را به عهده گرفت که بعد از چند سال از فعالیت آنها بنده به همراه برادرم ان حمام را خریداری کردیم و در حال حاضر این حمام را بنده اداره می کنم، حدود ۶۰ سال گذشته این حمام را خریداری کرده ایم و در طول این سال ها در این حمام قدیمی مشغول خدمت به مردم هستیم.

این حمام به علت اینکه خیلی قدیمی بود با هزینه شخصی اقدام به مرمت کردیم و حدود ۵۰۰ میلیون ریال برای مرمت و بازسازی این حمام تاکنون هزینه کرده ایم و با گذشت زمان هزینه مرمت این حمام بیشتر می شود و نیازمند هزینه بیشتری است، مرمت حمام نظافت به صورت تکه ای است و با فرسودگی نیاز به مرمت دارد و انجام این مرمت ها نیازمند هزینه های زیادی است.


سازمان میراث فرهنگی تاکنون چه حمایت هایی از شما کرده است؟

تاکنون میراث فرهنگی برای مرمت و بازسازی گرمابه نظافت ۹۸ میلیون ریال کمک کرده است و کمک آنها در حد سیمان و ماسه برای مرمت است، در حال حاضر ستون های داخلی حمام نظافت در حال نابود شدن است و برای مرمت این ستون ها باید هزینه های لازم را انجام دهیم تا دچار آسیب نشوند.

حمام نظافت برای استحمام چند نفر ظرفیت دارد؟

گرمابه نظافت برای ۳۰۰ نفر ظرفیت دارد و ساعات فعالیت این حمام از ساعت پنج تا هشت صبح مردان، از ساعت ۹ صبح تا ساعت دو و نیم ظهر زمان بانوان و از ساعت سه بعد از ظهر تا ۹ شب تایم مردان است.

از زمانی که اقدام به مرمت و بازسازی گرمابه نظافت کرده ایم، مردم علاقه و رغبت بیشتری برای استحمام نشان دادند، قبل از مرمت این حمام مردم به علت مسایل بهداشتی چندان استقبال نمی کردند.

در شهر تبریز ۱۳۴ حمام تاریخی وجود دارد که در حال حاضر گرمابه نظافت تنها حمامی است که فعالیت می کند و مردم در این حمام استحمام می کنند.

 

چند نفر در این حمام فعالیت می کنند؟

در بخش زنان سه نفر و در بخش مردان نیز پنج نفر مشغول ارایه خدمت به مردم در قسمت های مختلف این حمام فعالیت می کنند و هزینه کارکنان و دیگر هزینه ها نسبت به درآمد خیلی پایین است.

اگر هزینه مرمت و بازسازی این حمام را در بانک سپرده گذاری می کردیم، مطمئنا سود آن بیشتر از درآمد این حمام بود، اما این شغل به علت اینکه شغل اجدادی ما به حساب می آید، برای زنده نگه داشتن نام و ادامه دادن شغل پدرمان اقدام به ارایه خدمات در حمام کردیم.

آب، برق و گاز این حمام همانند مصارف خانگی است و درآمد کم کفاف هزینه های بالا را نمی دهد، در زمان استاندار سابق ۱۰ درصد هزینه آب، برق، گاز دریافت نمی شد، اما در حال حاضر آب، برق، گاز به صورت عمومی دریافت می شود.

برای فعال نگه داشتن این حمام از درآمد شغل دیگری که داریم، هزینه می کنیم، درآمد کم این حمام به تنهایی قادر به هزینه ها نیست.

rezaghafouri (20)

چه افرادی علاقه مند استحمام در حمام نظافت هستند؟

اکثر مشتریان حمام نظافت افراد مسن هستند که از مناطق مختلف شهر به این حمام می آیند و استحمام می کنند، اگر مردم از این حمام استقبال کنند، مطمئنا شاهد افزایش درآمد خواهیم بود.

 علت اصلی استقبال افراد مسن از استحمام در حمام نظافت چیست؟

علت اصلی استقبال افراد مسن این است که آنها در زمان های قدیم در این نوع حمام ها استحمام کردند و در حال حاضر نیز به علت اینکه به تنهایی نمی توانند در خانه حمام کنند، از حمام های عمومی استقبال می کنند.

در حمام نظافت چه نوع خدماتی برای مردم ارایه می شود؟

بعد از استحمام با چای و نوشابه به صورت افتخاری از افراد پذیرایی می کنیم و هرکس به اندازه توان خود هزینه را پرداخت می کند.

هزینه استحمام در حمام نظافت چقدر است؟

بر اساس ابلاغیه اتحادیه ۵۰ هزار ریال است، اما ما برای مشتری مداری ۴۰ هزار ریال مبلغ دریافت می کنیم تا این حمام فعالیت داشته باشد.

در سال ۱۳۳۴ درب های حمام نظافت تخته بود، اما بعد از آن با هماهنگی های لازم که با بهداشت صورت گرفت، درب های ورودی حمام را آلومینیومی کردیم.

اگر مردم از حمام های قدیمی استقبال کنند، ما برای آنها هر گونه خدمات ارایه می دهیم، یکی از این خدمات برگزاری مراسم های عروسی است که خانواده عروس و داماد زمانی را معین می کنند و در زمان تعیین شده در حمام مراسم خاصی را برگزار می کنند.

در این حمام وسایل استحمام از قبیل صابون، شامپو، کیسه، روشور، حوله و فیته برای مشتریان به فروش می رسد.

در صورت قطعی آب با مشکل مواجه می شوید؟

در این حمام انبار ذخیره آب وجود دارد که آب دو روز استحمام را در خود ذخیره کرده است و اگر آب آبیاری قطع شود، در آن صورت می توان به مدت دو روز از آب این مخازن برای استحمام مشتریان استفاده کرد.

rezaghafouri (22)

چرا همانند حمام های قدیمی کشورهای دیگر خدمات دیگری در این حمام برای مشتریان ارایه نمی شود؟

اگر بخواهیم در این حمام خدماتی از قبیل قلیان و یا غذاهای سنتی ارایه دهیم باید بخش استحمام حذف شود و به جای آن به صورت عمومی خدمات ارایه شود، یکی از علت هایی که در این حمام نمی توانیم خدمات ارایه دهیم، فعالیت بخش بانوان است، اگر بخش بانوان در این حمام فعال نبود، می توانستیم خدماتی برای مشتریان ارایه دهیم.

در محوطه این حمام مکان سنتی وجود دارد که برخی از مشتریان از منازل خود غذایی برای صرف کردن با خود می آورند و در برخی از موارد نیز افراد با جمع دوستان خود بعد از استحمام غذایی که از منزل آورده اند را میل می کنند، مشتریان به صورت اختیاری می توانند غذای مورد علاقه خود را به همراه خود آورده و بعد از استحمام میل کنند، چرا که هیچ گونه مانعیتی برای این امر وجود ندارد.

آیا همسایه ها برای استحمام در حمام نظافت استقبال می کنند؟

این حمام به علت قرارگیری در منطقه محروم شهر، آنچنان درآمدی ندارد و همچنین به علت اینکه شغل اکثر همسایه ها کشاورزی است، به این علت رغبت و علاقه زیادی در آنها برای استحمام در حمام سنتی مشاهده نمی شود و اکثر مشتری ها از مناطق دیگر شهر می آیند.

ادامه حیات در حمام های سنتی به چه چیزی بستگی دارد؟

اگر در حمام بخار نباشد، حمام از بین می رود و حمام برای اینکه عمر داشته باشد، باید کار کند تا با تولید بخار ساختمان حفظ شود و این امر نیز به علت ساخت و ساز با مصالحی است که این خاصیت را دارند، مصالح این حمام اکثر از آهک و سیمان است و معماری خاصی در ساخت این نوع حمام ها به کار رفته است.

تاکنون چندین بار به صدا و سیما نامه ای نوشته ایم که تنهاترین حمام قدیمی و سنتی تبریز که در حال فعالیت است، مردم را اشنا کنند، اما متاسفانه آنها برای تبلیغ هزینه های کلانی می خواهند که پرداخت این هزینه ها با توجه به درآمد کم حمام از حد توان ما خارج است.

rezaghafouri (30)

حمایت دیگر ارگان های دولتی از حمام نظافت به چه صورت بوده است؟

تاکنون هیچ کدام از سازمان ها، ادارات و ارگان ها ما را برای شرکت در جلسات خود دعوت نکردند و اداره کل میراث فرهنگی استان و شهرداری تاکنون چندین بار از این حمام بازدید کردند و حمایت آنها تنها در حد شعار بوده است.

بنده، برادرم و همسرم حدود ۶۰ سال است که حمام نظافت را اداره می کنم، اما تاکنون هیچ یک از متولیان امر نسبت به بیمه شدن ما اقدام نکرده اند، اگر در شغل دیگری فعالیت می کردم، مطمئنا تاکنون بازنشست شده بودم.

مشکل اصلی و نواقصات در حمام نظافت چه چیزهایی است؟

کانال کشی فاضلاب یکی از ضروریاتی است که باید در این حمام انجام شود، چرا که ما سالانه نزدیک به ۲۰ میلیون ریال برای تمیز کردن ضایعات به مقنی پرداخت می کنیم.

آیا حمام نظافت ضد عفونی می شود؟

برای نظافت و تمیز کردن حمام هر هفته مبالغی برای کارگران پرداخت می شود تا آنها تمام قسمت های حمام را ضدعفونی کنند تا مردم دچار بیماری نشوند.

بناهای تاریخی و قدیمی هویت یک ملت را نشان می دهد و حفظ این بناها علاوه بر توجه به هویت، باعث رسیدن به سود و ارزآوری توسط گردشگران دیگر کشورها می شود و ارایه خدمات در این مکان ها باعث ایجاد شغل به تعداد زیادی از جوانان می شود، در حال حاضر اکثر این بناها به خصوص حمام های قدیمی و سنتی در آستانه نابودی کامل هستند و مسوولان و متولیان امر همچنان در خواب خرگوشی به سر می برند.

 

………………………….

گزارش از زهرا ناصران-همنوا

19
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۵ پاسخ

  1. رضا 88 گفت:

    از پویا میخواهیم اون خبر دانشگاه تبریز بذاره در سایت، انتخاب دانشمندان جوان ایران از دانشگاه تبریز، خبرگزاری ایسنا تبریز

    0

    1
  2. duman گفت:

    وجود این چنین حمام های سنتی در احیای تاریخ شهر موثره و حس نوستالژی داره.. اما باید به شکل تجاری و توریستی دربیاد..

    7

    1
  3. تبریزلی گفت:

    دوستان شما بگین کدوم اثر ما روی شعله های شعار داغ مسوولان بخار نمی شود که این دومی باشه
    شعار احیا میدان حسن پادشاه
    شعار میدان حکومتی
    شعار هتل کیهان -باغ بنکداریان -باغ خانه کلانتر
    شعار موزه ی فرش و ۱۰۰ ها کاروانسرا و حمام و خانه ……………….
    من یکی باسه ۲۰۱۸ دیگه خوشبین نیستم چون تا حالا یک اکیپ و کارگروهی منسجم بوجود نیومده

    3

    0
  4. 007 گفت:

    میشه آدرس دقیق حمام نظافت رو اعلام کنید تا بتونیم از نزدیک باهاش آشنا بشیم و ازش استفاده کنیم؟

    2

    0
  5. ناشناس گفت:

    سلام با زخوبه تو روستای امامزاده خاتون ملایر حمام قدیمی آن رو تخریب وزمین روتصرف کردن

    0

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo