تاریخی که به حال خویش رها شده است؛ صاحب‌آباد بی‌صاحب+ تصاویر

 

photo_2016-06-20_18-29-38

به گزارش تبریزمدرن ، امروزه از این مجموعه غیر از مسجد و کاروانسرای حسن پادشاه (اوزون حسن) و مسجد صاحب‌الامر چیز زیادی باقی نمانده است. باقی مانده های کاروانسرای موسوم به حسن پادشاه نیز از چند سال پیش توسط سازمان میراث فرهنگی شروع به مرمت شده بود که متاسفانه بعد از مدتی به حال خود رها شده و در وضعیت نامناسب و اسفناکی به سر می‌برد.

بهبود زارعی 

میدان صاحب آباد ( به زبان ترکی صاحیب‌آواد، صاحب‌الامر فعلی) شامل مجموعه‌ای بود که شروع ساخت آن به دوره اباقاخان ایلخانی و در دوره صدارت شیخ محمد جوینی که از علما و نویسندگان و شعرای بنام زمان خود بود برمی‌گردد. در دوره حکومت جهانشاه آق‌قویونلو دولتخانه قدیمی به این مکان انتقال یافت و طی پادشاهی اوزون حسن و سپس پسرش یعقوب گسترش و تکمیل شد. نکته جالب در مورد حسن پادشاه این است که وی جد مادری شاه اسماعیل صفوی است. حلیمه خاتون، دختر اوزون حسن و همسر مسیحی وی تئودورا دختر امپراتور ترابوزان است. نام مسیحی اش مارتا است و به عالمشاه بیگم نیز معروف می‌باشد. این مجموعه که شامل میدان حسن پادشاه (اوزون حسن) مجموعه جعفر پاشا، دارالمساکین، مدرسه و باغ نصریه، عمارت هشت بهشت، کلیسای سنت هلنا، و مسجد شاه مقصود ( مسجد شاه طهماسب: مسجد صاحب الامر کنونی) بود، به مدت چهار قرن مقر حکومت پادشاهانی از آق‌قویونلوها و صفوی‌ها بوده است.
این مجموعه در ضلع شمالی رودخانه مهرانه رود (میدان چایی) و در زمین های روستایی به نام صاحب آباد که در آن زمان روستایی چسبیده به شهر تبریز بوده و توسط رودخانه مهرانه رود از خود شهر جدا شده بود بنا شده و بعد از ساخت این مجموعه بوده است که شهر تبریز از سمت شمال توسعه یافته است. در واقع می‌توان گفت این توسعه، اولین توسعه شهری غیر ارگانیک و برنامه ریزی شده شهری در ایران بوده است.
ژان شاردن جهانگرد و سفرنامه نویس فرانسوی که در دوره شاه عباس دوم صفوی به ایران سفر کرده بود، درباره میدان بزرگ تبریز می‌نویسد:
«میدان مرکزی این شهر از میدان‌های معتبر ایران، من جمله میدان شاه اصفهان، به مراتب بزرگتر است. مورخان عثمانی نوشته‌اند هنگامی که این شهر در دست سرداران ترک بود، چندین بار لشکریان آن‌ها در این میدان گرد آمدند، وعدۀ نفرات آنها بالغ بر سی هزار می‌شد…» در کتاب «سفرنامه های ونیزیان در ایران» که شامل شش سفرنامه از ونیزیانی است که در زمان اوزون حسن آق‌قویونلو به ایران سفر کرده‌اند آمده است:
«این کاخ در وسط باغی با مصطبه‌ای قرار دارد (مصطبه: سکوی بزرگی که احتمالن پادشاه و مهمان‌ها بر آن می‌نشستند) و در هر گوشه این مصطبه، فواره‌هایی به شکل اژدها از مفرغ گذارده‌اند. این فواره‌ها را به قدری با مهارت و هنرمندی ساخته‌اند که گویی اژدهاها جان دارند. در داخل این کاخ بر طاق تالار بزرگ، صحنه‌هایی از نبردهای متعدد اوزون حسن و همچنین شرفیابی نمایندگان باب عالی به حضور اوزون حسن را با طلا، نقره، و رنگ آبی تصویر کرده‌اند. از آن گذشته مجالسی نیز از شکار اوزون حسن که سوار بر اسب، نمایانده شده‌است، با سگ‌ها و بازها و از آن گذشته، اتفاقات دیگر را رسم کرده‌اند و… خود باغ، دارای سه در ورودی است، رو به شمال، جنوب و مشرق»
حافظ حسین کربلائی تبریزی در کتاب «روضات الجنان و جنات الجنان» می‌نویسد:
«در کنار مسجد اوزون حسن، مدرسه‌های عالی برای طلاب علوم نصریه قرار داشت که اوزون حسن را در باغ آن دفن کرده‌اند. در نزدیکی این مدرسه، مسجد مقصودیه واقع است که در دوره مقصود، فرزند دسینیا ساخته شده‌است. در میدان صاحب آباد به جز یک قصر کوچکتر که پادشاهان آق قویونلو از ایوان آن مسابقات و بازی‌ها را تماشا می‌کردند و یا سفرای خارجی را در آنجا به حضور می‌پذیرفتند، یک بیمارستان بزرگ هم وجود داشت که فقط یک دیوار حد فاصل آن و مسجد اوزون حسن بود. در دوران اوزون حسن و یعقوب، به شهادت بازرگانان ونیزی، بیش از هزار تن مستمند و بیمار در این بیمارستان که اتاق‌های وسیعش با قالی مفروش بود، زندگی می‌کردند. در سفره‌خانه مجاور که به فقرا اختصاص داشت، به خرج دربار به تهیدستان غذا داده می‌شد»
مسجد شاه مقصود (مسجد شاه طهماسب) ابتدا طی حمله عثمانی‌ها و سپس در زلزله سال ۱۱۹۳ ه.ق تخریب گردید. ولی در سال ۱۲۰۸ بر ویرانه‌های آن مسجد کنونی بنا شد. چون اهالی معتقد بودند این مکان نظرکرده امام زمان است، این مسجد و محوطه تاریخی آن به صاحب‌الامر معروف شد. در سال ۱۲۹۶ موقوفات دیگری نیز توسط میرزا اکبرخان، از سرشناسان تبریز و مترجم کنسول روس به این مسجد اضافه شد که مدرسه اکبریه از آن جمله بود. این مدرسه طی خیابان کشی‌های دهه چهل از مسجد جدا شده و بخش‌هایی از آن تخریب گردید، ولی امروزه مورد مرمت و بازسازی قرار گرفته و به عنوان مرکز تحقیقات علوم اسلامی مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین از توصیفات جالب ژان شاردن درباره میدان بزرگ تبریز، توصیفاتی است که درباره جنب و جوش و تفریحات مردم آن زمان نوشته است:
«اکنون همه شب پس از غروب آفتاب، گروهی از اجامر و اوباش شهر در این میدان بزرگ گرد می‌آیند و هر سو که بنگری بساط عیش و طرب برپا است. از آن جا که اهالی تبریز عشق عجیبی به گرگ بازی دارند، بازار گرگ بازان همواره در این میدان گرم است و از اطراف و اکناف ایران گرگ‌های تربیت یافته را برای همین منظور به تبریز می‌آورند
… مردم علاوه بر تفرج، گاهی برای تماشای قوچ بازی یا هنرنمایی کشتی‌گیرها و میمون‌بازان در این محل گرد می‌آیند.»
امروزه از این مجموعه غیر از مسجد و کاروانسرای حسن پادشاه (اوزون حسن) و مسجد صاحب‌الامر چیز زیادی باقی نمانده است. باقی مانده های کاروانسرای موسوم به حسن پادشاه نیز از چند سال پیش توسط سازمان میراث فرهنگی شروع به مرمت شده بود که متاسفانه بعد از مدتی به حال خود رها شده و در وضعیت نامناسب و اسفناکی به سر می‌برد.

منبع: روزنامه سرخاب 

photo_2016-06-20_18-27-59

photo_2016-06-20_18-28-12

photo_2016-06-20_18-28-16

photo_2016-06-20_18-28-19

photo_2016-06-20_18-28-23

photo_2016-06-20_18-28-27

photo_2016-06-20_18-28-30

 

photo_2016-06-20_18-28-40

photo_2016-06-20_18-28-43

photo_2016-06-20_18-28-47

photo_2016-06-20_18-29-19

photo_2016-06-20_18-29-27 

35
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۱۳ پاسخ

  1. رامین گفت:

    آقا برا من یکی پروژه احیای میدان حسن پادشاه اونقدر مهمه که از جناب نجفی خواهش میکنم این پروژه رو اولویت اولشون برا سال ۲۰۱۸ قرار بدن…تورووووو خداااااا Neutral Neutral Neutral

    8

    0
    • التین گفت:

      به نظر من هم اولویت اول با احیا این پروزه هست.ولی متاسفانه همانند شهرداران گذشته باز توجهی به این پروزه نمیشه.

      4

      0
  2. یحیی گفت:

    شهرداری برای ساختن یه پل بی خاصیت بیست میلیارد پول خرج میکنه اونوقت برای همچین جایی که هویت تاریخی تبریزه و اگه اباد بشه میدان نقش جهان اصفهان رو جا میذاره یک ریال هم هزینه نمیکنه

    7

    0
  3. اردبیلی گفت:

    هامیسی گرک دیریله بو خیانتدی تبریزه بو جورسی قالیبدی!!!!

    5

    0
  4. سیروس گفت:

    طرح مرمت کل این مجموعه تاریخی وگرانقدر واجبتر از هر طرح عمرانی دیگر است که بایستی در دستور کار شهرداری قرارگیرد. بیایید با تشکیل کمپینی خواستار اجرای سریع این پروژه حیاتیاز مسولین مربوطه باشیم.

    7

    0
  5. Milad گفت:

    آقا پویا لطفا به مسئولان گوش زد کنین لااقل طرف عینالی یه دیواری یا کانالی بکشن تا وقتی اینطوری سیل میاد از طریق کانال بره بریزه به آجی چای و اینجور شهر رو گل مالی و زشت نکنه ماشین ها درست مثل ماشین های زمان جنگ شدن واقعا خیلی زشت و بده برا تبریز . وضع خیابون ها خیلی خوب بود حالا خوبتر هم شده .
    لااقل بگین این گل و خاک رو از خیابون ها پاک کنن .

    2

    0
  6. محمد گفت:

    اصفهان یا تهران دئییر کی مسئوللارین دا عرضه اؤلا مرمت ائلیه لر …
    تبریزین مسئوللارین قؤیاسان بیر بیری نین زیرابین ویرالار فقط …
    حیف لر اؤلسون . تبریزین کلا مرکزی هسته سی کی تاریخی بافتی حساب اؤلور تخریب حالین دا دی … پاساژ ویریللار، تجاری مرکز ویریللار، مجتمع مسکونی ویریللار … بیر نفر یؤخدو دئیه نیه شهرین تاریخی بافتین آرادان آپاریسیز ؟
    تبریزین آلتین دا بیر آیری تبریز یاتیب . آمما مسئوللار هابئله جماعتین غفلتی باعث اؤلور بالا بالا آرادان گئده . تبریزین یئرآلتین دا کی یؤللاردان نیه هئش بیر خبر وئرن بیر گزارش توتان یؤخدی ؟ نیه مقبره الشعرا دا اؤ حجم ده تخریب لر اؤلدی بیر نفر بیر اعتراض ائلمه دی ؟ نیه ارک قالاسینین دوره سی گرح تبدیل اؤلا پارکینگه ؟
    کیم جواب وئره جاخ ؟ هانسی مسئول ؟
    ۲۰۱۸ یئتیشیر … آمما تبریز جماعتی شیریت یوخودا . اگر اصفهان انتخاب اؤلسایدی گونده سراسری شبکه دن برنامه پخش اؤلاردی … نیه تبریزین صدا و سیماسی هئچ ایش گؤرمیر ؟

    3

    0
  7. عارف افکاری گفت:

    با سلام وتقدیر از اطلاع رسانی ارزشمند جنابعالی. استفاده از نقشه موجب روشن شدن بهتر موضوع دراین موضوع و سایر مطالب مانند مسیر خیابان دوکمال و موارد مشابه میگردد. بل تشکر .

    2

    0
  8. الشن گفت:

    ساغول پویا بو پست چوخ اورگیمه یاتدی، سئودیم. یاشا بی
    بودور آذربایجانین اردمی (فرهنگی) بویوک آذربایجانین تاریخ قدر اردم و کولتورو وار، دونیا همیشه تبریزه باش اگیب، بیز گرک اعتیبار و باش اوجالیقی تبریزه قایتاراق.
    —–
    عشق کردم از خوندن این پست
    ببینید که چطور همه جهانیان در مقابل عظمت تبریز سر تعظیم فرود می آوردند
    ما میراث دار همچین فرهنگ و تمدن بزرگی هستیم که این مجموعه بخش کوچکی از اون هست.
    مردم تبریز حق دارند که به چند تا پل و زیرگذر و روگذر راضی نباشند.
    تبریز شایسته بهترین هاست.
    *** از دولت خیری ندیدیم، لطفا سنگ اندازی نکنند*** تا دکتر نجفی اعتبارو شکوه رو به این شهر برگردونه، البته نقش پرنگتر از دکتر نجفی نقش خود ما مردم آزربایجان هست
    ما خودمون باید به خشت خشت این کهن شهر اعتبار بذاریم، باید وقتی راه میریم بدونیم رو چ خاک مقدسی پا میذاریم.
    خاکی که روزگاری ستار خان، باقر خان، شاه اسماعیل، اوزون حسن، عباس میرزا، شمس، شهریار ، قطران و هزاران هزار آزربایجانی پر غرور اینجا قدم بر میداشتند.
    یاشاسین آزربایجان
    یاشاسین آنا دیلیم.

    5

    0
  9. Aydin گفت:

    امروز دوم تیر سالروز تولد صمد بهرنگی نویسنده فقید و مردمی آذربایجان …
    بزرگان سرزمینمان را فراموش نکنیم …..
    آرامگاه صمد در قبرستان امامیه تبریز قرار دارد .
    پویا اگه تونستی یه پست بذار .

    12

    0
  10. رامین گفت:

    حیف این اثر فاخر تاریخی که داره نابود میشه. هر جای دیگه دنیا بود به بهترین نحو بازسازی و تبدیل به یک مرکز توریستی عالی شده بود. سازمان میراث فرهنگی تبریز تو تمام دوره های کاملا ناکارمد بوده و هست.

    11

    0
  11. التین گفت:

    اقا پویا جدا تا چه حد امیدواری بازسازی این اثر تاریخی تا ۲۰۱۸تموم. بشه؟

    3

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo