ایستگاه های مترو، فرصتی برای کاربری های نو

 

در راستای نوع نگاه فرهنگی/اقتصادی به ظرفیت های ایستگاهی در مترو، آن چه اهمیت دارد تفییر این طرز فکر است که مترو صرفاً یک وسیله نقلیه شهری است و اعمال این نگرش نو است که مترو می‌تواند در دمیدن روحی تازه به آگاهی و کنش شهری کاربر نقش داشته باشد.

*بهرام هوشیار یوسفی

فضا یگان معناست؛ حال این فضا چه به صورت مصنوع باشد چه آنچه بوده و بدون تغییر باقی مانده است. تنوع و گوناگونی رویکردهای مختلف به این معنا و چند زاویه ای بودن آن اهمیت فراوانی دارد. در این تفسیر، روش های نزدیک شدن به فضا و هم پوشی حوزه های مختلف، نشانه شناسی و تحلیل گفتمان بینافضایی، سببی می شود برای لختی آسودن در محیط و بیشتر اندیشیدن. محیطی که ارتباط کنش گران اجتماعی را سهل، معنا در فرآیند ارتباط با این کنش ها خلق، در نهایت بستری برای «اجتماع» و «فرهنگ» و صد البته «هویت» به وجود می آید. هر بنایی، در هر مقطع زمانی و مکانی میتواند نه تنها نقشی عملی/ روزمره برای خود داشته باشد بکه هم زمان نقش زیبایی آفرینی/ هنری را نیز می تواند بر عهده بگیرد. کافی است به ارتباط سازه های ساختاری متن اثر و دیگر عناصر تاثیر گذار بر معنا توجه و کارکردهای عاطفی، ترغیبی و همدلی معماری مد نظر قرار گرفته شود.

از زمان افتتاح مترو هر روز تعداد زیادی از افراد از خدمات این وسیله نقلیه بهره می‌برند. لابد چهره‌هایی خسته یا سرحال، در حال عجله یا سلانه سلانه برای رسیدن، نگاه‌های بی‌تفاوت یا سرشار از توجه و کنجکاوی، نگاه به ساعت یا بی توجه به گذر زمان، همه و همه نوعی «هویت نگاه» را در کاربران مترو مشهود می‌سازد، دیدی که چه بسا با مردم آن بالا کمی تفاوت دارد. به اعتقاد نگارنده، یک متروسوار با یک تاکسی‌سوار یا اتوبوس‌سوار از نظر نوع نگاه تفاوت‌هایی دارد؛ این چیزی است که با کمی گردش در سالن‌های پیچ در پیچ مترو می‌توان دید [البته ظاهرا هنوز خیلی هم پیچ در پیچ نیست]. مدیریت مترو در بعضی شهرها، البته این نوع نگاه یک متروسوار را به خوبی می‌شناسد و البته غنیمت می شمرند [مثلا استکهلم در سوئد]. متروی استکهلم، نمونه‎ کامل یک مدیریت فضا/رفتار در معنای واقعی کلمه است. آن‌چه در معنایی نو می‌تواند یک مترو فرهنگی یا cultural subway به واقعیت نزدیک کند، در ابتدا تشخیص پتانسیل فوق‌العاده بالای یک متروسوار [در مورد ما، متروسوار ایرانی]، از جهت ارتباط با مقوله‌ هم کنش‌های فضایی/فرهنگی است. دوستانی که از مترو به صورت مداوم استفاده کرده‌اند [یا قرار است بکنند] به راحتی تفاوت‌های جو آن را با چند متر بالاتر را تشخیص داده‌اند [یا خواهند داد]؛ نوعی کرامت فضایی در محیط جریان دارد [چیزی شبیه فرودگاه]. این کرامت آن چیزی است که در بحث مدیریت فضا، ایده‌آل طراح بوده، قابلیت بالفعل شدن در استقبال از رویکرد فرهنگی و حتی اقتصادی را در ترتیب رویداد فرهنگی و نیز اقتصادی به همراه دارد.

 

اصولاً وجود لابی‌های مناسب با دیوارها و کریدورهای طویل به کمک ایده مشار الیه خواهند آمد [البته فعلاً اجازه می‌خواهم وارد بحث امکانات ضروری در مترو مثل سرویس‌های بهداشتی مناسب، امکانات برای ناتوانان جسمی/حرکتی، سیستم صحیح حرکت در ارتفاع، المان‌های تزیینی مناسب و غیره نشوم چه، بحثی جداگانه می‌طلبد]. در راستای نوع نگاه فرهنگی/اقتصادی به ظرفیت های ایستگاهی در مترو، آن چه اهمیت دارد تفییر این طرز فکر است که مترو صرفاً یک وسیله نقلیه شهری است و اعمال این نگرش نو است که مترو می‌تواند در دمیدن روحی تازه به آگاهی و کنش شهری کاربر نقش داشته باشد؛ روحی فرهنگی و شادی‌بخش که صورت‌های خسته و بی‌تفاوت تحت تأثیر قرار دهد. به عنوان مثال فضای ایستگاه‌ها و پایانه‌های مترو حتی در وضعیت موجود با اعمال صحیح مدیریت کالبدی/فضایی به خوبی می‌تواند میزبان انواع تئاترهای خیابانی (مترویی) یا Subway Theater، نمایشگاه‌های مترویی یا Subway Exhibition، گالری‌ها، کنسرت‌های کوچک غیررسمی و برنامه‌هایی از این دست باشد. این تفکر هرچند که با سیستم‌های مدیریت شهری محافظه‌کار که مترو را صرفاً وسیله نقلیه ارزیابی می‌کند در تضاد است ولی از آن‌جایی که با در نظر گرفتن مترو به‌عنوان مجرا یا محل گذار فرهنگی، به جای یک سامانه حمل و نقل صٍرف، موجب پیشرفت زندگی فرهنگی ما شده، فرصت های نویی برای سرمایه گزاری اقتصادی را فراهم خواهد کرد. یک متروی فرهنگی به جای اینکه مخاطب را به بازدید از رویداد فرهنگی مجبور کند، با وارد کردن رویداد فرهنگی در زندگی مخاطب، نوعاً در جریانی با عنوان فرهنگی شدن شهر بیش‌ترین تأثیر را خواهد داشت.

*پی اچ دی، دانشیار دانشگاه اسکؤده سوئد، عضو اتحادیه معماران سوئد

 

20
1

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۳ پاسخ

  1. ناشناس گفت:

    پویا جان نقاشی سه بعدی هم نقش زیادی در زیبا سازی ایستگاه های متروی تبریز خواهد داشت.که پیشنهاد میکنم به شهرداری تبریز پیشنهاد اینکار رو بدید. لینک زیر یکی از ایستگاه های متروی یکی ازکلانشهر های کشور خودمون رو نشون میده که نقاشی سه بعدی زیبایی در اون کشیده شده! ایستگاه میدان نمازی شیرازه:
    https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=http://www.tabnakazarsharghi.ir/fa/news/220634/%25D9%2586%25D9%2582%25D8%25A7%25D8%25B4%25DB%258C-3-%25D8%25A8%25D8%25B9%25D8%25AF%25DB%258C-%25D8%25B2%25DB%258C%25D8%25A8%25D8%25A7-%25D8%25AF%25D8%25B1-%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B3%25D8%25AA%25DA%25AF%25D8%25A7%25D9%2587-%25D9%2585%25D8%25AA%25D8%25B1%25D9%2588-%25D8%25B4%25DB%258C%25D8%25B1%25D8%25A7%25D8%25B2&ved=0ahUKEwil9OXa_-vNAhXPKCwKHUIqAqYQFghUMA4&usg=AFQjCNHH4OSUcP1jKlsw6flVRUv-yUCtMQ

    5

    2
  2. اردبیلی گفت:

    ایپک دانشگها امین ساعت دوراقلاری گرک بوجور یا سنتی طرح ایشلنه پویا قرداش سن تانری شهرباکانی راضی الین

    3

    0
  3. شبنم گفت:

    به جای اینکه زیبا سازی کنن گاها” در برخی از قسمتها از سنگهای ارزونی استفاده میکنند که شوره میزنه انگار روی دیوارها گرد و غبار شسته صد ساله نشسته

    1

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo