حمام تاریخی جهانگیر خان در کنج میدان صاحب الامر هنوز زنده است ! /حمام جهانگیر خان یکی از قدیمی ترین حمامهای سنتی تبریز

img_6308

 

تبریز مدرن : در روزگار نه‌چندان دور زمانی که هنوز تبریز عنوان باغ شهر ایران را یدک می‌کشید، هر کوچه و محله این شهریک گرمابه و به اصطلاح امروزی حمام عمومی داشت، اما متاسفانه امروزه از این گرمابه‌ها بجز تعدادی اندک خبری نیست.به طوری که گفته می‌شود حدود ۳۰ سال پیش بیش از ۱۲۰ باب گرمابه عمومی و تاریخی در شهر تبریز فعالیت می‌کرد، در حالی که این تعداد هم‌اکنون به ۲۵ باب رسیده که ۱۲ باب آن گرمابه عمومی و بقیه را گرمابه‌های تاریخی و قدیمی تشکیل می‌دهد.

به گزارش پایگاه خبری تبریز مدرن ، آنطور که مسلم است ،حفظ اماکن و آثار قدیمی زنده نگه داشتن هویت و اصالت ما بوده و با ارزش و بها دادن به این مکان‌ها بخصوص حمام‌ها می‌توانیم گردشگران داخلی و خارجی زیادی را جذب نمائیم. اما متاسفانه آگاهانه یا ناآگاهانه با تخریب داشته‌های خود عملا هویت و ریشه خود را از بین برده و با این کار دست فرزندانمان و نسل‌های بعدی را از وجود پیشینه غنی شهرمان  خالی می‌کنیم.

طبق اعلام کارشناسان میراث فرهنگی ،حمامهای بسیاری در دورۀ ایلخانان در تبریز ساخته شد، ولی قدمت حمامهای قدیمی موجود در تبـریز به دوران قاجار و پس از آن یعنی بعد از زلزلۀ ویرانگر ۱۱۹۴ق میرسد. بعد از زلزله ۱۱۹۴ق حاکم وقت تبریز نجفعلی خان دنبلی باروی جدیدی به دور شهر ساخت و ً حمامهایی. حدود ۱۰۰ سال بعد یکی از معتبرترین نقشههای احتماال شهر تبریز نقش دارالسلطنه در ۱۲۹۷ق تهیه شد. این نقشه شاید کاملترین نقشهای باشد که تا اواخر دوره قاجار از شهر تبریز تهیه شده است بنابراین سند معتبری است برای بررسی شهر در این دوره و مکانیابی حمامهای قدیمی قدمت بیشتر آنها به دورۀ قاجار میرسد. در این مقاله با استفاده از نقشۀ دارالسلطنه و تحقیقات میدانی در شهر فهرست جامعی از حمامهای تبریز و اوضاع فعلی آنها به دست آمده است

حمام جهانگیر خان یکی از معدود آثار باقی مانده میدان  صاحب آباد

مجموعه صاحب‌آباد تبریز ازجمله بناهای تاریخی شهر تبریز و مقر حکمرانی دولتمردان صفویه است که امروزه از این مجموعه بیش از دو سه اثر تاریخی بر جای نمانده است.

موزه قرآن و کتابت، مسجد ثقه الاسلام، مدرسه علوم دینی اکبریه، مسجد و مدرسه حسن پادشاه ،بازار دوه چی و حمام جهانگیر خان  مهمترین قسمت های باقی مانده مجموعه صاحب آباد را تشکیل می دهند که آنها هم به باد فراموشی سپرده شده اند و هیچ گونه اقدامات مرمتی در آنها انجام نمی پذیرد.

 

مجموعه صاحب‌آباد تنها مجموعه تاریخی به جا مانده از دوران آق‌قویونلوها (اجداد شاه‌اسماعیل اول) است که به عقیده کارشناسان در اوایل صفویه نیز به عمارات و وسعت آن افزوده شده است. این مجموعه الگوی اولیه ساخت میدان نقش جهان اصفهان به شمار می‌آید.

اما اکنون به دلیل فرسایش ناشی از گذشت زمان و زلزله‌های ویرانگر تبریز در ادوار گذشته، از این مجموعه تاریخی چیزی جز یک مسجد و مدرسه و حمام ویران شده باقی نمانده است. در حالی که میدان صاحب الامر در دولت صفویان با بناهای حکومتی و تشریفاتی همچون دولتخانه و میدان حکومتی، مسجد و مدرسه حسن پادشاه، کوشک هشت بهشت سلطان یعقوب، بیمارستان، مقبره و کلیسای سنت هلنا احاطه شده بود و مقر حکومتی آنان به شمار می‌رفت.

در دوران صفوی بخش کوچکی از مجموعه صاحب‌آباد به عنوان میدان اصلی و مرکز تجاری شهر، با عنوان میدان صاحب‌الامر و همچنین دو کاروانسرا و حمام جهانگیر خان از این مجموعه بازسازی شد

 

میدان صاحب‌الامر نه به لحاظ وسعت، بلکه به لحاظ قدیمی‌ترین نمونه میدان شهری موجود در کشور و ساختار شکل‌گیری‌اش حائز اهمیت است.صاحب‌آباد، مجموعه‌ای است که حدود صد سال پایتخت ایران زمین بوده و به گزارش سیاحان خارجی که در آن دوران از این مجموعه بازدید کرده بودند، زیباترین و باارزش‌ترین بناهای کشور این دوره، در این مجموعه ساخته شده بود که متاسفانه این مجموعه بزرگ در طول زمان و بر اثر سوانح طبیعی، جنگ و حمله عثمانی‌ها، بشدت تخریب شده و بیشتر نقاط آن از بین رفته و اکنون در این میدان تاریخی ارزمند چند بنای تاریخی مانند حمام جهانگیر خان ،مسجد صاحب‌الامر ، مدرسه اکبریه ،میدان و مسجد حسن پادشاه و کاروانسرای کشمشچی لر  باقی مانده است که نیازمند بازسازی و مرمت میباشد .

 

وضع کنونی  حمام جهانگیر خان :

حمام جهانگیر خان که یکی از قدیمی ترین حمام های تاریخی شهرمان میباشد در گوشه ضلع شمالغربی میدان صاحب الامر و کنار کاروانسرای کشمشچی لر واقع شده که بدلیل عدم رسیدگی قسمتی از سقف حمام تخریب شده و شاهد نشستهایی در سایر قسمتهای حمام هستیم

این حمام تاریخی که معماری بی نظیری دارد دارای سه گنبد و حوضهای سنگی و خزینه هایی به شکل سنتی میباشد که در صورت عدم رسیدگی این حمام تاریخی نیز مثل سایر حمامهای تخریب شده شهرمان ،تخریب شده و از بین خواهد رفت

از مسئولین میراث فرهنگی انتظار میرود  ،با مرمت و احیاء این اثر تاریخی در کنار خود میدان صاحب الامر و مجموعه حسن پادشاه ،تاریخ تبریز را احیاء نموده و به عنوان یکی از مراکز گردشگری در سال ۲۰۱۸ مورد استفاده قرار دهند

 

 

img_5520

img_5522

img_5528

img_5537

img_5574

img_6296

img_6299

img_6300

img_6306

img_6307

img_6318

img_6303

img_6309

 

 

 

 

 

 

30
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۲۳ پاسخ

  1. آذرشهرلی گفت:

    باید چیزایی هایی باشه که نشون بده ما جهان سوم هستیم
    باید یه فرقی بین ما و استانبول و باکی باشه

    این چیز ها رو ادم میبینه اونقدر ناراحت میشه که نمیتونه احساس واقعیشو به زبون بیاره

    ولی همین قدر بدونیم که با بی توجهی به این ابنیه ت بیکاری جوون ها مقصرید با این بی توجهی ها از آورده شدن تبریز تو مجامع بین الملل مجلات و وبسایت های معتبر جلو گیری میکنید
    بیا این بی توجهی ها جلوی سرازیر شدن میلیون ها دلار رو به شهر میگیرید

    27

    2
    • تبریزلی گفت:

      دوست من هدف نابودی کامل تاریخ تبریز و فکر وشعور جهان سومی و پاساژدوست مردم ماهم این عمل رو تسریع میکنه !!!
      برین تفلیس حمامهای آذربایجانی ها تو تفلیس ۳-۲ هستش چند هزار تورست رو به خودش جلب میکنه موزه ی حمام قازی عنتپ ترکیه سرچ بکنید

      15

      0
    • یحیی گفت:

      من یه فکر عالی دارم.به نظر من وقتی میراث فرهنگی نمیتونه این مکانها رو احیا کنه بهترین راه اینه که بدن بخش خصوصی این کارروبکنه.مثلا بیان همین حمام رو از طریق مزایده بدن بخش خصوصی تا هم به بهترین نحو احیا کنه و هم برای خودش درآمد زایی کنه. من مطمئنم اگه همین حمام احیا بشه و دوباره شروع بهکار کنه سالی چند صد میلیون درآمد زایی داره. من خودم شخصا خیلی دوست دارم برای یکبار هم که شده تو یه حمام باقدمت هشتصد ساله استحمام کنم. اگه مزایده بین المللی باشه مطمئنا دوستان ترکیه ای فورا قبول میکنن و بهتر میدونن با این حمام چیکار کنن

      10

      0
  2. پوریا گفت:

    ای بابا این از دست رفته حیف شد مسئولان تز شما بعید هست چطور این رو مرکز خرید نکرد ید

    22

    0
  3. سینا گفت:

    واقعا نمی دونم چرا سازمان پارکها پروژه هاش رو راکد میزاره.پارک تپه نگین پارک راک طرح توسعه پارک باغمیشه راکد شهربازی سرپوشیده باغلارباغی راکد.واقعا اینها پروژه های عظیم هستن که شهرداری توانایی انجام دادنشون رو نداره.آقا پویا شما خبر دارید این کارها چرا راکد موندن

    15

    0
  4. Arash گفت:

    عجب جاییه بابا تنها کار تبری فعلا باید اینا باشه مرمت اثار تاریخی به خدا پویا هم خسته شد از بس پست اثار تاریخی گذاشت

    16

    0
  5. شوالیه گفت:

    باور کنید بعضی سال ها میراث فرهنگی بودجه رو بر میگردونه چون نمیدونن با بودجه چیکار کنن .!!!

    14

    0
  6. مهرداد گفت:

    جالبه تو سفری که به شیراز داشتم چند هفته پیش ، دیدم که بعضی از این مراکز تاریخی ۲۰ سال پیش به همین وضعیت این عکسای بالا بودن که اومدن از سال ۷۰ به بعد روی اینا سرمایه گذاری کردن الان دارن بهرشو میبرن ! واقعا این حمام تاریخی کمتر از حمام وکیل نیست ! ارگ کریمخان خرابه ای مثل این میدان صاحب آباد بوده عکساشم موجوده
    واقعا حیفه شهرداری و میراث فرهنگی از میلیون ها دلار غافلند .

    16

    0
    • مهدی-شیرازی گفت:

      من شیرازیم.
      عکسهای ارگ کریمخوان از دوره ی قاجار و پهلوی اول و پهلوی دوم نشان دهنده ی این است که ارگ کریمخان از اول همینطور بوده نه اینکه یه خرابه باشه،حتی تا اواخر دوران پهلوی از ارگ کریمخان به عنوان زندان وکیل یاد میشد و کاربری زندان داشت،حالا شما میگی مخروبه بوده؟ شما که میگید عکساشم موجوده،لطفا عکسا رو بذارید تا ما هم ببینیم زندان مرکزی شیراز تا ۴۰ سال پیش چطور خرابه ای بیش نبوده؟ درحالی که همه میدونند که مستحکم ترین بناها رو بعنوان زندان استفاده میکنند.
      اینو هم بگم که حمام وکیل هیچوقت خرابه نبود و تا چند دهه پیش کاربری حمام خودش رو حفظ کرده بوده و اخیرا به موزه ی حمام تغییر کاربری داده.

      2

      2
      • مهرداد گفت:

        دوست عزیز من منظورم این نبود که از اول مخروبه بوده و اینو هم میدونم که کاربری زندان داشته … منظور من در دهه ۶۰ بوده که ولش کرده بودن به امان خدا ، عکسهاشم تو همون ارگ کریمخانتون زدن و مقایسه بین سال ۹۵ و سال ۶۰ هست فک کنم نگاهش کنین منظورمو می فهمید . کلا نیت من گفتن این بود که خرج گذاشتن به بهترین نحو بازسازی کردن
        موفق باشید

        4

        0
  7. ناشناس گفت:

    کاش آقا پویا رئیس سازمان میراث فرهنگی تبریز شوند چون خیلی دلسوزتر از آقایان هست وهم لایق تر.

    14

    0
    • یحیی گفت:

      البته به نظر من شهردار بعدی آقا پویا باشه بهتره.دوستان بیاین کمک کنیم پویا شهردار بشه

      4

      1
  8. مهدی گفت:

    خاک تو سر مدیریت سازمان پارکها و فضای سبز که هیچ مدیریت و توسعه و نگهداری اصلا بلد نیست خاک تو سرشون

    7

    0
  9. حسین گفت:

    واقعا به حال خودمون متاسفام،فقط همین.

    6

    0
  10. رضا گفت:

    آقا پویا در محوطه پارک قاجار ی قسمت رو حصار کشیدن .دلیل حصار کشیدن چی هستش چی قراره ساخته بشه؟

    4

    0
  11. تبریزلی گفت:

    آقا چند روزیه سایت اصلا باز نمیشه ها چی شده !!! از وقتی لوگو عوض شده دچار مشکل شده

    3

    1
  12. تبریزلی گفت:

    اونقدر که به پاساژ و خودنمایی و تقلید از جاهای دیگه دایم به فکر حمامهای ۶۰۰-۷۰۰ ساله خودمون نیستیم به قول دوستمون به این میگن جهان سوم یعنی شعور و فرهنگ در این حد آثار تاریخی خودمون خراب کنیم . حمام ۸۰۰ ساله شام غازان از کل قاره آمریکا قدمتش زیاده .
    حداقل ۹۹% مردم تبریز از وضع آثارتاریخی به شدت ناراحت هستن این چه وضعیه
    شهردار تبریز میراث به اصطلاح فرهنگی پس کجاست !!! ۲۰۱۸ به جهنم حداقل نسلهای بعدی احیا بکنید دیگه بسه . یه کمپین از مردم و پولدارهای شهر درست بشه اینارو بازسازی بکنیم

    12

    0
  13. بابک گفت:

    خاک تو سر مسئولین ما اگه این جاهای تاریخی تبریز که هستن همه خانه ها حمام مساجد ارگ امارت فرنگی حسن پاشا احیا بشه همردیف بهترین شهرهای توریست پذیر خواهیم بود در عجبم چرا احیا نمیکنن!!!!!!!!!!!!!!!

    4

    0
  14. بیر تبریزلی گفت:

    اگر همین لحظه سازمان میراث قالمیش میراث فرهنگی تعطیل بشه ۱۰۰% به نفع تبریز و آذربایجان هست چرا که غیر از آجرچینی و بند کشی غیر اصولی ساختمانهای هزار ساله! (توسط فحله های ناشی ساختمانی) به سبک مساکن روستایی تحت عنوان “مرمت”، محوطه سازی غیر اصولی و زشت با سنگ اسپراخون و صد البته تخریب آثار تاریخی مثل تدفین موزه عصر آهن زیر بتن و میلگرد کار دیگری نکرده. چیزی به عنوان سیاست فرهنگی و استراتژی فرهنگی تعریف نشده انگار قرار نیست برنامه ای برای تاریخ این شهر ریخته بشه کارمندان میراث فرهنگی اکثریت بیشترشون هیچ تحصیلاتی حتی هیچ علاقه ای به تاریخ و فرهنگ این منطقه و این شهر ندارن. من دیدم که میگم! با پارتی بازی به وسیله فامیلها استخدام شدن که صرفا یک پولی به جیب بزنن. این یعنی خیانت خیانت!

    باید مردم خودشون کاری کنن هین پیشنهادهایی که دوستان دادن خیلی خوبه تنها راه چاره همینه!

    4

    0
  15. ممنونم بابت مطالب مفیدی که قرار میدید!

    0

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo