در حاشیه تخریب بلوک فرسوده/ تاریخی میار میار تبریز وقتی پروانه ها مست می­ شوند!

 

 

پروژه در دست احداث میار میار (نگین تبریز) می تواند نماد شکوفایی اقتصادی و تجاری تبریز محسوب شده، به عنوان قطب تجارت و صنعت شمالغرب کشور در آینده‌ای نه چندان دور  به ایفای نقش محوری در توسعه زیرساخت‌های تجاری و اقتصادی و بازرگانی منطقه بپردازد؛ البته این امر مستلزم طراحی پایدار با در نظر گرفتن ظرفیت های هویتی و تاریخی میارمیار است و نه تخریب و از بین بردن آن.

نگین نجار ازلی*

 

«…چرخ‌ها باید بی‌وقفه بگردند. اما بدون مواظبت نمی‌توانند بچرخند. این، انسان‌ها هستند که باید آن‌ها را بگردانند، انسان‌هایی که مثل چرخ روی محورش ثابت باشند! آدم‌های معتدل! آدم‌های مطیع و در خرسندی استوار!»

دنیای قشنگ نو، ص ۶۸

آرمانشهر که از کلمه لاتین اتوپیا گرفته شده است، که آن نیز خود کلمه ای است یونانی شامل دو بخش «اتو» به معنای عدم و نیستی و بخش دوم آن «پیا» به معنی مکان. در این معنا اتوپیا به معنای جایی است که تنها در رویای ما قابل دسترسی است. دیسپوتیا در معنای مقابل اتوپیا قرار می گرید و به معنای مکانیست که هیچ چیز در آن به درستی پیش نمی رود. هر دوی این کلمات، به تعبیری کلماتی فانتزی و رویایی می باشند. و هر دوی آنها به زمانی مربوط می شود که تکنولوژی به عنوان عاملی برای زندگی بهتر به کار برده شود.

 

هرچند این مفهوم پیش از انقلاب صنعتی و رشد تکنولوژی نیز وجود داشت، ولی با آغاز قرن نوزدهم بود که ایده اتوپیا فراگیرتر شد و کتاب هایی چون «یوتوپین» و «اورون»، نوشته ساموئل باتلر، نویسنده نامی انگلیس، ایده اتوپیا در ادبیات مردمی جای گرفت. و به این ترتیب، مردم در سرتاسر دنیا شروع به ساختن کردند! آمریکایی ها با بومی کردن این رویا و نامیدن آن به صورت «رویای آمریکایی»، سنگ بنای بسیاری از شهرهای کشور خویش را بنا نهادند. واضح است که تمامی این اتوپیاها، با شعارهای زیبایی شروع شدند ولی هیچکدام، هرگز، چنانکه که باید امیدها و انتظارات سازنگان آن را برطرف نکرد و رفته رفته آن شهرهای آرمانی خود بدل به دیسپوتیاهایی بحث برانگیز شدند. نمونه ای از این اشاره به دیسپوتیا در داستان «مزرعه حیوانات» (۱۹۴۴)، به خوبی به تصویر کشیده شده است. داستانی که در آن حد توجه به محیط خویش در نازل ترین مرتبه قرار می گیرد. نویسنده سعی دارد تا ارزش آزادی و هویت فردی را با ایجاد سوال در ذهن خواننده یادآور شود. جامعه ای که دچار دورویی [hypocrisy] است. به ظاهر یک اتوپیا دیده می شود ولی در اصل یک دیسپوتیاست. در چنین دنیای کاذبی هر گروه هم از خود و خلقت خود متشکر است و هم از زندگی و اوضاع راضی! و باید هم باشد چون جور دیگری ساخته نشده، و اصلا نمی‌داند «جور دیگر بودن» یعنی چه! در «دنیای قشنگ نو»، «پایان‌دادن به از سامان دادن است» و به تعبیری «هرچه وصله بیشتر، توانگر کمتر…» و شعار و دثاری که از طرف سیستم های سرمایه داری بر طبقه پایین تر اطلاق می شود و سببی می گردد تا جهان با جنون سرسام آوری در پی دور گذاشتن و دور انداختن و در پی جدید رفتن برآمده و به مصرف گرایی عادت نماید.

 

طی سالیان متمادی، بازگشت به اصالت و معنا، یکی از امیدهای نجات بشریت دانسته شده است. جهان سرمایه‌داری، جهانی است مورد طعن و نقد و طنز. مساله ای که شاید در نگاه اول نه تنها مشکل ساز نباشد؛ بلکه برای افرادی نیز (در نوع خود) آرمان و هدف باشد. در این «دنیای قشنگ نو» با وجود اینکه همه چیز به ظاهر فریبنده ای زیبا تزیین شده اند ولی آزادی و هویت گرفته شده است! توجه به برطرف کردن کاستی ها به صرف میل کرده و رغبت افراد بیشتر به سمت و سوی تخریب و به دنبال «نو و جدید» رفتن سوق پیدا می کند. بدون آنکه، کسی متوجه ارزش های از دست رفته باشد. نمود این موضوع البته در شهرها و جهان اطراف ما نیز پیداست. شهرهایی که هر روز قدمی در جهت آشنایی زدایی مخاطب برداشته و  با ارایشی جدید و به غایت درجه غیرپسند و غریبه محور پیش روی فهمندگان خود قرار می گیرد. تصدیق این مدعا را می توان در بی توجهی های ملموس و بارزی که امروزه در جهت حفظ و احیای بافت های تاریخی و گاه فرسوده در جای جای کشور، من جمله بافت میار میار تبریز، صورت میپذیرد، شاهد بود.

بافت های فرسوده شهری که با عناوین مختلفی همچون بافت های مسئله دار و بافت های ناکارآمد یاد می شوند، دارای معضلات و مشکلاتی هستند که از لحاظ کارآمدی تفاوت های زیادی با سایر بافت های شهری دارند. این بافت ها ممکن است سال های سال، داری کارآمد بوده باشند ولی پس از طی مدتی دچار فرسودگی شده و یا اینکه حتی از ابتدا، فرسوده متولد شده باشند. هرچند بافت تاریخی و بافت فرسوده با یکدیگر تفاوت های بی شماری دارند، لیکن، حتی خود محدوده بافت فرسوده، به عنوان قسمتی از کالبد شهر مهم  و غیر قابل چشم پوشی و حتی انکار (!) است؛  موضوعی که بی شمار شاهد آن هستیم…. حال اگر این بافت صبغه ای از تاریخ گرایی را نیز به خود بگیرد، سنگینی مسئولیت برخورد با آن چندین برابر می گردد.

اقتصاد تبریز به عنوان پرجمعیت ترین شهر شمال غرب ایران و یکی از قطب های مهم صنعتی و تجاری همواره مورد توجه سرمایه گذاران بوده و در سال های اخیر رشد و گسترش کلان شهر تبریز و تغییر مداوم ابعاد شهری، موجب افزایش هرچه بیشتر نیاز به مراکز تجارتی بزرگ و مدرن، در این شهر شده است. قدمت تاریخی صنعت، تجارت، بازرگانی و داد و ستد در تبریز به عنوان اصلی ترین مسیر راه ابریشم از یک سو، وجود کارخانجات و صنایع متعدد تولیدی کوچک و بزرگ در تبریز از سوی دیگر و بالاتر از آن فعالیت تجار و بازرگانان متعدد تبریزی در سطح کشور و جهان ، همه ایجاب می‌کند که مراکز تجارتی مدرن هم سو با فرهنگ و هویت شهر در تبریز احداث شوند.

پروژه در دست احداث میار میار (نگین تبریز) می تواند نماد شکوفایی اقتصادی و تجاری تبریز محسوب شده، به عنوان قطب تجارت و صنعت شمالغرب کشور در آینده‌ای نه چندان دور  به ایفای نقش محوری در توسعه زیرساخت‌های تجاری و اقتصادی و بازرگانی منطقه بپردازد؛ البته این امر مستلزم طراحی پایدار با در نظر گرفتن ظرفیت های هویتی و تاریخی میارمیار است و نه تخریب و از بین بردن آن. نادیده گرفتن شاخص های فرهنگی و هویتی در طرح پیشنهادی کنونی که با هدف ایجاد شهری بهتر و برتر مطرح شده اند، نه تنها نمی تواند تعریفی متناسب از باززنده سازی بلوک میارمیار باشد؛ بلکه طراحی این مرکز تجارتی نیز، مغایر با طراحی پایدار و سازگار خواهد بود. چنین بر می آید که طراحی بلوک میارمیار نیازمند یک بازنگری جدی و جدید است [این بار هم سو با عوامل هویتی و فرهنگی منطقه و منطبق بر الگوهای ایرانی/اسلامی]. توجه هرچه بیشتر به مسائل هویتی خود عاملی کلیدی خواهد بود در بسط و توسعه جامعه پذیری و دعوت پذیری میارمیار و در نتیجه افزایش تعاملات سازنده شهروندان با این منطقه. باید گفت نادیده گرفتن و انکار و درادامه تخریب و ایجاد کردن بناهای عظیمی که نه تنها با روح قبلی و هویت منطقه سازگار نیست، نه تنها نمی تواند پاسخی صحیح در جهت رسیدن به شهری آرمانی و انسانی باشد؛ بلکه چنانکه که آلدوس هاکسلی نویسنده و شاعر نامی انگلیسی از آن سخن به میان می آورد، تنها دنیای کاذب و گول زنکی بدون روح است که در جهت تهییج عواطف مصرف کنندگان و پر کردن جیب سرمایه داران بنا می شود. دنیایی که فقط و فقط سرخوشی آنی و گذرایی برای انسانی که پروانه وار به دنبال ارمان های خویش است، به ارمغان خواهند آورد….

*معمار، پژوهشگر معماری

18
1

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۱۷ پاسخ

  1. Aydin گفت:

    نظر من این بود که اونجا فضای سبز و پارک بشه ولی حالا که میخوان تجاری بسازن ، امیدوارم یه پروژه درست حسابی و همخوان با بافت مردمی و هویتی منطقه بسازن …..
    امیدوارم پاساژ کبود ، یا جواهر یا مرکز تجاری بی خاصیت دیگری متولد نشود .
    یا خوبشو بسازین یا اصلا نسازین …..

    6

    0
  2. آذرشهرلی گفت:

    امیدوارم این نوشته من رو اقای نجفی ببینن یا بگوششون برسه
    نوین برای این شهر لاله پارک آورد پل کابلی آورد و طرح تبادل امام علی
    هنوز که هنوز هیچ کدوم از پروژه های نجفی در حد حتی یکی از این پروژه ها نیست
    ولی شخصا از نوین بدم میاد چون تو دوره ایشون تراکم فروخته شد شهرداری همه چیز رو با سود زیان خودش میسنجید بخاطر همین تراکم فروشی نوین خیلی از باغات شهری نابود شد خیلی از اثار تاریخی و خونه های تاریخی نابود کردن کهنه خیابان جایی که به مراتب میتونست بیشتر جذاب باشه برای توریست ها با محوطه سازی برای گوی مچید ولی الان همه بخاطر اون پروژه کذایی و شکست خورده عتیق بانیش رو لعنت میکنن
    پروژه هایی که اشتباه محض بود و فقط خسارت آورد برای تبریز
    پروژه عتیق
    پروژه صاحب الامر
    بازار مشروطه
    مصلی
    و پروژه هایی که هنوز درست نشده
    آیسان
    بلوک میار میار

    این پروژه های هر کدوم به اندازه یه زلزله به تاریخ تبریز ضربه زده و (( خواهد زد))

    آقای نجفی شما هم خودتو مثل نوین نکن
    هرکسی با تاریخ این شهر بازی کرد مردم با لعنت اسمش رو اوردن

    18

    43
  3. آذرشهرلی گفت:

    در ضمن یک سوال
    چطور میشه با شکست پروژه هایی مثل
    عتیق
    مشروطه
    صاحب الامر
    چرا شهرداری باز هم اصرار داره پروژه هایی مشابه و از این دست بزنه؟
    جوابی که به ذهن من خطور میکنه اینه
    یا شهرداری اصول شهرسازی بلد نیست
    یا شهرداری تو این پروژها منافع مالی داره و اصلا باقی مسائل اعم از لزوم حفظ بافت تاریخی براش مهم نیست
    یا تو این پروژه ها رانت وفسادی برای یه عده که تو راس شهرداری هستن هست

    که تو همه اینها جناب آقای دکتر صادق نجفی مقصر هستند

    13

    19
  4. یحیی گفت:

    عاجزانه خواهشمندیم میارمیار را به سرنوشت عتیق دچار نکنید. آقای شهردار ، آقای استاندار ، آقایان اعضای شورا تا قبل از اینکه دیر شود اقدام کنید و جلوی این پروژه را بگیرید. میارمیار نباید صرفا تجاری شود. اینجا بهترین مکان برای اجرای فضاهای گردشگری،فرهنگی، تفریحی و فضای سبز و غیره است.خواهشا تا دیر نشده اقدام کنید

    11

    16
  5. تبریزلی گفت:

    طرح زشت فکر کنم ۱۴۹۰ ساخته نشه !!!

    6

    11
  6. پوریا گفت:

    چرا یه مجتمع تفریحی نمیزنن بو ملت دولانماغا دا بولورونان لاله پارکا گدر

    9

    3
  7. من گفت:

    من که از الان لعنتمو میفرستم هر کی به هویت و تاریخ تبریز ضربه بزنه حتی شهردار باشه و غیره خدا لعنتش کند هر کی مثل عتیق و مشروطه و ..را بسازه جهت نابودی تاریخ و هویت تبریز

    15

    19
  8. ناشناس گفت:

    بعضی ها فکر میکنن اگر آجر چینی کنی طرح شکل تاریخی به خود میگیرد این طرح بسیار ساده و بی ریخت بوده و جز زشتی منطقه تاریخی چیز دیگری نخواهد داشت اگر این فضا در مرکز یک شهر اروپایی در اختیار طراحان زبده بود از آن یک شاهکار هنری هم از نظر ویوی ظاهری و هم کاربردی خلق می کردند

    4

    0
  9. Alireza shamsi گفت:

    عیب نداره بزارین بسازن و تو دستشون بمونه تمام مغازه ها. ما که ۲ سال داریم میگیم با ساخت هشت بهشت و اتا سنتر دیگه مغازه های بر خیابان هم از رونق میوفته چه برسه به پاساژ های عهد بوق .اونجا فقط میتونه فضای سبز بشه یا صرفا مرکز چند منظوره تفریحی ورزشی سینمایی و موزه هنرهای معاصر وگالری های هنری

    3

    3
  10. ناشناس گفت:

    ای کاش مهندس عبدالعلی زاده استاندار تبریز بود

    2

    1
  11. نوید گفت:

    تبریز شده شهر مغازه های خالی و پاساژ های خالی و راکد
    الان چندین ساله کبود افتتاح شده ولی همچنان راکد هست بعدش اومدن کنارش بازززز عتیق و برج ابریشم ساختن این شهرداری چقدر پول دوست شده متاسفانه
    فقط و فقط بفکر ساختن پاساژ و مجتمع تجاری هستن
    اگه کمی بفکر شهر بودن میدیدن که ما نیازی نداریم به عتیق و کبود و نگین و این کوفت و زهر مار ها چون بحد کافی مجتمع تجاری از طرف بخش خصوصی و نیمه خصوصی ساخته شده و یا در حال احداثه
    ای کاش مرکز شهر بجای شلوغ تر کردن با ساختن پارک و فضای سبز و میادین بزرگ و پیاده راه ها زیبا تر تمیز تر و پاک تر و کم ترافیک تر میکردن ولی خوب اینا سود اقتصادی از نظر این آدمای شهرداری با این دید محدود و مغز های کوچک نداره

    4

    9
  12. Ammadaa گفت:

    https://goo.gl/maps/rX55Zt6Lq3P2
    اینجا یه کوچه توی «بافت فرسوده» استانبول. بافت فرسوده! رو اینطوری نگه میدارن. هیچ جای دنیا بافت تاریخی شهر رو خراب نمیکنن جاش آیسان بسازند پاساژهای سبک دهه ۶۰ بسازند احمقانه است! آیسان به تنهایی کل میار میار و پاساژ کوچه‌سی تا سه راه امین رو تحت تاثیر قرار میده و تخریب میکنه. نسازید این پاساژها و برجها رو اینجا. خیانت محضه!

    0

    6
  13. آذربایجانلی گفت:

    ” اونجا فقط فضای سبز ” فقط!
    امیدوارم هرچه سریعتر از تجاری به فضای سبز و تفریحی تغییر بدن! هنوز دیر نشده!
    مرکز شهر به پارک نیاز داره، هنوز دیر نشده.

    1

    1
  14. Taha گفت:

    بافت تاریخی تبریز از باغ گلستان تا منصور را به جای احیا با احداث این مجتمع های زشت که اصلا جایشان در محدوه مرکزی نیست نابود کردن
    اینا رو ببرین در ولیعصر و فهمیده و .. بزنین نه در هسته مرکزی شهر

    1

    6
  15. ناشناس گفت:

    نظریه ها رو که می خونم می بینم همه مردم تبریز در حسرت فضای باز فضای سبز و میدان و متعصب و عاضق بافت های تاریخی شون هستند .آخه واقعا نیاز مردم تبریز فقط مجتمه تحاری هستش!! خوبه شاه گلی و عون ابن علی رو داشتیم. واقعا عصرها مردم بهوان برن بیرون از خونه و نفسشون باز بشه آیا بحز اینا فضای دیگری رو هم داریم. چقدر تجاری چقدر تجاری. فکر کنم با این کاراشون شهردارهای آینده بیان بناها و بافت های تاریخی احداث کنند!!

    0

    8
  16. رضا تبریزی گفت:

    با سلام خدمت دوستانی که نظر میدن پروژه میار میار باید کنسل بشه یا فضای سبز بشه چند نکته مهم رو باید عرض کنم دوستان توجه کنید که در کل بلوک میار میار یک سازه با ارزش تاریخی و بک متر فضای سبز وجود نداشته و ندارد و کلا مغازه های کلنگی و خشتی آهنگری و جوشکاری آن هم در مهمترین مرکز شهر و در مجاورت ایستگاه مرکزی مترو ! الان که بعضی از جاها رو شهرداری تملک کرده و با خاک یکسان کرده خیلی بهتر از قبلش شده و این مکان از قبل تجاری بوده و اسمش روشه اینجا بازار تبریزه خودمون رو گول نزنیم چه سرمایه گذار شخصی و چه شهرداری هیچوقت ملکهای تجاری با قیمتهای میلیاردی رو خرید نمیکنه که فضای سبز بزنه یعنی توجیه اقتصادی نداره مخصوصا در شرایط فعلی ولی این پروژه اگر اجرا بشه طوری که جناب دکتر شهین باهر از اختصاص ۵۰۰۰ متر این فضا به فضای سبز خبر دادن و بقیه هم یک مجموعه تجاری لوکس با یک مرکز فرهنگی و با چند طبقه پارکینگ در کنار ایستگاه مرکزی مترو واقعا پرستیژ تبریز رو بالا میبره و جز این اینجا تا هزار سال هم درست نمیشه و یک مطلب مهم این که در این محل شهرداری ۱۵۰ میلیارد تومن در سالهای اخیر تملک کرده و مالکیت پاساز نوبخت در این مجموعه با شهرداری شده که کاملا فرسوده هست و اگر به موقع تخریب نشه حادثه ای مثل پلاسکو در انتظار تبریز میباشد دوستان نگران هم بهتره برن سراغ باغهای اطراف تبریز مثل باغمیشه که یه زمانی ییلاق تبریز بود الان کلا تجاری شده بازار باید هم تجاری باشه

    48

    0
  17. بهزاد گفت:

    با سلام بعضی از افراد هی میگن مگه آیسان یا عتیق نتیجه داده که میخوان میار میار هم تجاری بسازن دوست عزیز مگه ایسان و عتیق تموم شده که نتیجشو میخوای ببینی آیسان الان ده سال هست متوقف شده بود و کم کم یه کارایی دارن میکنن عتیق هم که تموم نشده بهتره بدونی یه پروژه وقتی به بار میشینه یا بهره میده که تموم شده باشه همونطور که لاله پارک و اطلس تموم شده و سود خوبی هم برا سرمایه گذاراش داره در تبریز هم مجتمع تجاری زیاد نیس به نظر من شما مغازه های زیاد فرسوده رو نشمارید دوره اون طور داد و ستد ها تمام شده و صد البته میار میار قابل مقایسه به هیچکدوم از پروژه های دیگه نیست مطمئن باشید اینجا تموم نشده به رونق میوفته چون مرکز تبریز و مجاورت مترو مرکزی هست مسلما من هم فضای سبز رو بیشتر از شما دوس دارم ولی نمیتونیم خودمون رو گول بزنیم در هیچ جای جهان ملک تجاری رو نمیشه به فضای سبز تبدیل کرد کسی توان مالی اینکارو نداره پس در نتیجه با سنگ انداختن در مسیر پروژه میار میار اینجا همینطوری میمونه کسی اون توان مالی رو نداره ملک های تجاری با قیمتهای میلیاردی رو بخره و فضای سبز بکنه در حالیکه در این مکان حتی یک درخت هم وجود نداره ولی میشه تلفیقی از فضای سبز و مجتمع تجاری و فرهنگی ساخت و مکانی رو هم در کنار مجتمع تجاری به فضای سبز اختصاص داد و اونایکه میگن فضای سبز و هویت تاریخی تبریز رو به بهونه تجاری سازی دارن خراب میکنن بیان و میار میار رو ببینن چون مطمئنم نمیدونن میار میار کجاست چون اینجا حتی یک متر فضای سبز و یا یک متر فضای تاریخی وجود ندارد هر چی هست خرابه ای در مرکز تبریزه با سپاس

    27

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo