به بهانه ۳۰فروردین؛ سالروز افتتاح موزه آذربایجان موزه آذربایجان ۶۰ ساله شد

سی ام فروردین ماه مصادف است با افتتاح موزه آذربایجان ، در بررسی روند شکل گیری موزه در تبریز ، برگزاری نمایشگاهی ترتیب یافته از سکه های تاریخی مکشوفه از شهر تبریز را می توان اولین گام ایجاد موزه در تبریز دانست

 

این نمایشگاه که شامل سکه های مکشوفه از شهر بود ، در خلال سالهای ۱۳۰۶ و ۱۳۰۷ هجری شمسی در محل سابق کتابخانه تربیت تبریز برگزار شد، تلاشهای بعدی صورت گرفته در خلال سالهای ۱۳۰۸ تا ۱۳۲۸ برای راه اندازی  موزه در تبریز نتیجه ای در بر نداشت تا آن که  پس از تشکیل دانشگاه تبریز ، نخستین موزه این شهر در تاریخ سیزدهم تیر ماه سال ۱۳۲۸ در دانشکده ادبیات دانشگاه تاسیس گردید .
در سال ۱۳۳۵ علی دهقان ( مدیرکل وقت فرهنگ آذربایجان شرقی ) ، با هدف تاسیس ” موزه آذربایجان ”  انجمنی در محل اداره فرهنگ آذربایجان  ترتیب داده و موضوع  ایجاد موزه را با جدیت پیگیری نمود . انجمنی که دهقان تشکیل داد مسولیت یافتن مکانی برای احداث ساختمان موزه ، جمع آوری اشیاء تاریخی ، تصمیم گیری در خصوص محتوای موزه و تامین بخشی از هزینه های احداث بنای موزه و بطور کلی پیگیری روند تشکیل موزه آذربایجان فعلی را عهده دار بود.
پس از اختصاص زمین مورد نظر برای احداث موزه در جنب مسجد کبود تبریز و آغاز عملیات ساختمانی موزه آذربایجان براساس طرح آندره گدار (معمار و باستان شناس فرانسوی) و نقشه ترسیمی زنده یاد اسماعیل دیباج ، در سال ۱۳۳۶ با مساعدت شادروان سید محمد تقی مصطفوی(رئیس وقت باستان شناسی کل کشور) ۲۰۲ قطعه از اشیاء تاریخی موزه ایران باستان به تبریز و تشکیل نمایشگاهی از این اشیاء تاریخی برخی اشیاء اهدایی مردم در محل تالار فوقانی کتابخانه ملی تبریز ، در روز دوازدهم مردادماه سال ۱۳۳۶ ” موزه آذربایجان ” در تبریز پایه گذاری شد . در حالی که عملیات اجرایی ساختمان موزه از آغاز شده بود، همزمان و تا اوایل سال ۱۳۳۸ موزه آذربایجان مشغول جمع آوری آثار و مطالعه در مورد انتخاب محل مناسبی جهت افتتاح بود و اشیاء موزه آذربایجان همچنان در ساختمان کتابخانه ملی تبریز نگهداری می شد . در سال ۱۳۳۸ محل ” هنرستان دختران تبریز ” از لحاظ ساختمان برای موزه مناسب تشخیص داده شد و پس از دریافت اشیاء اهدایی هیات های باستان شناسی، آثار اهدایی مردم و آماده سازی عکس هایی از رویداد های انقلاب مشروطه ، با ایجاد سه غرفه در سالن ها وکلاسهای هنرستان ، موزه آذربایجان درروز سی ام فروردین ماه سال ۱۳۳۸افتتاح شد .
هنرستان دختران تبریز ساختمانی در جوار کتابخانه ملی سابق تبریز واقع در ضلع شمال شرقی بنای ارک تبریز (مسجدعلی شاه) و ابتدای خیابان طالقانی فعلی بود که در سالهای بعدی ساختمان این هنرستان به ” دبیرستان نجات تبریز ” اختصاص یافت . زنده یاد سید جمال ترابی طباطبائی بعنوان اولین مدیر عهده دار ریاست موزه آذربایجان بود و موزه از سه غرفه یا بخش مجزا شامل بخش باستان شناسی ،مشروطیت و مردم شناسی تشکیل یافته بود ، موزه آذربایجان در سال ۱۳۴۱ به محل فعلی منتقل گردید و هم اینک شصت سال از بنیانگذاری این موزه سپری می شود .

………………………………

مهدی بزازدستفروش

…………………………….

گزارشی از موزه آذربایجان

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

آثار و گنجینه‌های موزه

موزه آذربایجان دارای آثار تاریخی و هنری متعلق به دوران پیش از اسلام و دوران اسلامی است. در حال حاضر، موزه آذربایجان دارای گنجینه‌ای مهم و با ارزش حاوی دوازده هزار قطعه اشیای عتیقه و هنری است که ۲۳۰۰ قطعه از این اشیای عتیقه و هنری به ثبت رسیده و به دلیل کمبود فضا بخش محدودی از این آثار در بخش‌های مختلف موزه در معرض نمایش برای دوستداران تاریخ، فرهنگ و هنر قرار دارد.

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

طبقه همکف موزه آذربایجان

در طبقه همکف موزه آذربایجان، آثار و اشیای تاریخی مربوط به دوران پیش از تاریخ و دوران پیش از اسلام گردآوری شده‌اند که سفالینه‌های تپه اسماعیل‌آباد با قدمت هفت هزار ساله از تاریخی‌ترین آثار این بخش به‌ شمار می‌‌روند. قدمت سنگ‌های معدنی «سرپانتین» که در جیرفت کرمان یافته شده‌اند نیز به دوران پیش از تاریخ می‌رسد؛ بر روی این سنگ‌ها تصاویری از گیاهان و حیوانات گوناگون نقش بسته ‌است. همچنین مجسمه الهه زن که در رستم‌آباد گیلان یافته شده است، سه هزار سال قدمت دارد؛ این مجسمه ارزش زن را در دوران ایران باستان به تصویر کشیده ‌است. ریتون‌های با قدمت دو تا سه هزار سال متعلق به دوران هخامنشیان، اشکانیان و ساسانیان نیز در این موزه نگهداری می‌شوند.

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

از دیگر آثار برجسته طبقه همکف، ویترین مربوط به اجساد مرد و زن مدفون مربوط به هزاره اول قبل از میلاد است. این اجساد در جریان کاوش‌های علمی سال ۱۳۷۸ در محوطه مسجد کبود کشف شده‌اند و در واقع، بخشی از بقایای قبرستانی سه هزار ساله به شمار می‌روند. این اجساد به دلیل قرارگیری توأمان در یک گور به موزه انتقال داده شده‌اند. همچنین برای درک بیشتر از سیر تاریخی شکل‌گیری و گسترش شهر تبریز، لایه‌های کشف شده در جریان کاوش به صورت مجازی بازسازی شده‌اند.

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

در منتهی‌الیه سالن و روی دیوار ضلع شمالی سنگ بسم‌الله قرار دارد که از نادرترین آثار هنری ایران محسوب می‌شود. این سنگ عظیم از پنج قسمت تشکیل شده است که چهار قسمت آن قاب و قسمت دیگر متن اثر است. تمام کار حجاری سطح این سنگ زیبا و منحصربه‌فرد توسط هنرمند ایرانی «محمدعلی قوچانی» انجام شده است.

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

طبقه اول موزه آذربایجان

در سالن نمایش طبقه اول و در امتداد آثار تمدن‌های باستانی ایران، اشیای به جا مانده از تمدن نیشابور در قرن چهارم هجری قرار دارد که مشخصه آن‌ها به کارگیری لعاب سفیدرنگ با نقش و نگارهای اسلامی و خط کوفی است. سیر تاریخی این آثار قدیمی تا دوره قاجار ادامه می‌یابد. از دیگر آثار برجسته این بخش ظروف سفالی دوره ایلخانی و قفل رمزی متعلق به اواخر قرن ششم هجری است.

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

همچنین در سالن جدید این بخش، موزه آذربایجان اقدام به نمایش قدیمی‌ترین سکه‌های ضرب شده در گستره جغرافیایی ادوار مختلف ایران، از دوره هخامنشی تا حکومت قاجاریه، کرده است. علاوه بر این، نمونه‌هایی از نادرترین و زیباترین مهرهای قدیمی نیز در کنار سکه‌ها دیده می‌شود.

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

طبقه زیرزمین موزه آذربایجان

طبقه زیرزمین موزه آذربایجان از دیرباز تاکنون محل نمایش و نگهداری مجمسمه‌های نفیسی است که توسط مجسمه‌ساز شهیر تبریزی «احد حسینی» خلق شده‌اند. این مجسمه‌ها دید عمیقی نسبت به سرگذشت و اخلاق انسان در طول سده‌های گذشته؛ به خصوص سده بیستم دارند.

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

موزه آذربایجان، ویترینی از تاریخ ایران

6
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

یک پاسخ

  1. سام گفت:

    سی فروردین مصادف است یکصد هشتمین سالروزکشته شدن هاوارد باسکرویل که در جریان جنبش مشروطیت در زمان استبداد صغیر و در محاصره تبریز جان خود را از دست داد و به او لقب شهید امریکایی جنبش مشروطیت دادند.روحش شاد

    1

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo