به مناسبت استقبال از سالروز تولد عجوبه ادبی که از تبریز برخواست؛ شهریار شاعری فرا ملی و فرا زبانی، سرآمد ادیبان ایران زمین

01c269a1-dfe0-4f8a-932c-bab2a0462977.jpg

 محمد حسین بهجت (شهریار) شاعر پر آوازه تبریز از جمله مفاخر مردم این خطه است که آثار هنری اش فرهنگ شفاهی آذربایجان را در خود منعکس کرده و بناهایی منتسب به استاد از جمله مقبره الشعرا و خانه استاد شهریار از جمله قطب های مهم گردشگری این شهر است.

به گزارش تبریزمدرن ، بی شک تبریز بخش اعظمی از تاریخ فرهنگی خود را مدیون شهریار است. علاوه بر نقش وی در منطقه آذربایجان، در داخل کشور نیز به حدی است که ۲۷ شهریورماه سالروز تولد شهریار به عنوان روز ملی شعر و ادب نامگذاری شده است.

شهر فرهنگی تاریخی تبریز در طی گذر قرن ها و هزاران سال در دل خود بزرگانی را جای داده است که هر کدام در عرصه ی از فرهنگ و تمدن این شهر و منطقه برگی نو ورق زده اند.

مساجد، خیابان ها، ساختمان ها و نماها، خانه های تاریخی، ابنیه تاریخی، موزه ها و  همه و همه شاهد زنده ی از نقش این کهن شهر در تحولات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی کشور و منطقه است که با قدم زدن در کوچه و پس کوچه های شهر، هر بیننده ی آن را حس می کند.

مشاهیری بزرگی که از این خطه برخواستند و تحولات عظیمی را سبب شده اند. بزرگانی چون علامه امینی، علامه طباطبایی، علامه جعفری، ستارخان و باقرخان ، خیابانی، ثقه الاسلام، زینب پاشا، شمس تبریزی، پروین اعتصامی، باغچه بان، کمال الملک بهزاد و … نمونه ای از افرادی هستند که در تاریخ این شهر حک شده و فرهنگ و تمدن تبریز را شکل داده اند و تاثیر وجود چنین نام آورانی است که فرهنگ والا با رفتار مردم تبریز عجین شده است.

در این میان یکی از بزرگانی که مردم نه تنها آذربایجان، بلکه کل کشور و حتی کشورهای ترک زبان دنیا با آثار آن عجین شده اند استاد مسلم قلم، محمدحسین بهجت ملقب به شهریار است.

شهریار شاعر توانای فارسی و ترکی و خالق منظومه‌های تحسین برانگیز و  جاویدی چون حیدربابایه سلام، خان ننه‌، سهندیه و نیز اشعاری عارفانه و ازلی چون شعر علی ای همای رحمت است.

مقبره الشعرای  و خانه تاریخی شهریار، دو قطب توریست پذیر تبریز

علاوه بر آثار نفیس هنری برجا مانده از استاد، ۲  اثری که از وجود استاد برای شهر تبریز رهاوردی بی نظیر دارد و شهر تبریز یکی از قطب های جاذبه گردشگری خود را از آن می بیند مجموعه مقبره الشعرا است که مرهون وجود مزار استاد در این مکان است که سالانه میزبان هزاران گردشگری است که به تبریز وارد می شوند و دیگری خانه استاد شهریار است که روزانه مقصد بسیاری از گردشگران است.

وجود مقبره الشعرا و در راس آن مزار استاد در این محل باعث شده که در سده‌های مختلف، شاهد برگزاری نشست های شعر، ادب، عرفان، فلسفه و حکمت در تبریز باشیم؛ از سال‌ها قبل دیار ما محفل شاعران، عرفا، حکما، هنرمندان و فرهیختگان بوده است و این امر  شهر ما را به عنوان مرکز شعر و ادب ایران زمین معرفی کرده است.

آرامش گاه ابدی  بیش از ۴۰۰ شاعر و ادیب در مقبره الشعرای تبریز نشان از جوشش شعر و ادب و عرفان در این منطقه است.

تبریز بر این می بالد که در میان این سلسله ادبیان کشور، شهریار ملک سخن را داردکه گستره نگاه و اثراتش به حدی است که صاحب‌نظران را متقاعد کرد تا روز شعر و ادب ملی را همزمان با روز بزرگداشت استاد شهریار انتخاب کنند.

شهریار شاعری است که نه فقط شعرهایش در داخل کشور، بلکه در خارج از مرزهای جغرافیایی کشور بازتاب داشته و شاعری نامی است، هم زندگی و هم آثار استاد شهریار به یادماندنی بوده و درس عبرتی برای اهل ادب و فرهنگ است.

خانه تاریخی استاد شهریار نگین  خانه های تاریخی تبریز

موزه استاد شهریار تبریز یکی از موزه‌های شهر تبریز است که در محله مقصودیه یکی از محلات قدیمی تبریز خیابان ارتش‌ جنوبی ‌کوچه‌ مقصودیه‌‌ قرار دارد. ساختمان موزه شهریار قبلا محل زندگی محمدحسین شهریار شاعر معاصر ایران بوده ‌است. این خانه با قدمت دوره پهلوی دوم (۱۳۴۷)  در سال ۱۳۶۷ و بعد از درگذشت استاد، از سوی شهرداری تبریز خریداری شده و هم اکنون زیر نظر این نهاد اداره می ‌شود. منزل استاد شهریار در زیربنایی بالغ بر ۲۵۰ متر و مساحتی حدود ۲۴۱ متر در ۲ طبقه ساخته شده ‌است.

امروز درهای این خانه تاریخی کوچک؛ اما سرشار از یادها و خاطره‌های ماندگار به روی گردشگران، میهمانان و مسافران داخلی و خارجی ورودی به تبریز در طول ایام سال و نیز شهروندان تبریزی و علاقمندان به تاریخ، فرهنگ و ادبیات این مرز و بوم گشوده است.

بیش از ۵۰۰ قطعه از آثار و نیز وسایل شخصی شهریار شامل کتاب، دستخط و انواع یادبودها و هدایای داخلی و خارجی به همراه لوازم زندگی این شاعر تبریزی در موزه به نمایش گذاشته شده ‌است.

این موزه در قسمت زیرزمین، دربرگیرنده عکس‌ها و تصاویری از استاد شهریار، بخش سمعی- بصری و قسمتی مخصوص استراحت میهمانان و بازدیدکنندگان از موزه ‌است.

در بخش فوقانی نیز که در واقع بخش اصلی و قدیمی‌تر موزه ادبی استاد شهریار به شمار می‌رود، بخش‌هایی چون بخش اسناد قدیمی، عکس‌ها، دست‌نوشته‌ها، وسایل شخصی شامل لباس‌ها، کتاب‌ها، لوازم‌التحریر، رختخواب و بستر استراحت استاد، تالار پذیرایی منزل استاد، هدایا، لوح‌های تقدیر و تندیس‌های این شاعر بزرگ قرار گرفته ‌است.

در موزه ادبی استاد شهریار همچنین سه تار معروف این شاعر بزرگ و آثار خط نستعلیق وی در معرض دید عموم قرار گرفته ‌است. خانه استاد شهریار در سال ۱۳۸۶ توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره ۲۲۷۲۹ در فهرست اثار ملی ایران به ثبت رسید.

تاثیر سریال شهریار در شناخت ابعاد زندگانی شخصی و ادبی استاد

  سریال شهریار، ساخته کمال تبریزی گرچه با کاستی هایی روبه رو بوده، اما تاثیر بسیاری در گرایش به شناخت شهریار داشته است.

 طی نظرسنجی های به عمل آمده در ایام نوروز سال ۸۸، حداقل نیمی از مسافرانی که برای نخستین بار از تبریز دیدن می کردند دلیل سفر خود را سریال شهریار و ترغیب آنان به شناخت تبریز عنوان کرده اند.  اغلب پاسخ دهندگان نیز دیدار از مقبره الشعرا ( محل دفن شهریار) و نیز خانه استاد شهریار را نخستین هدف بازدید های خود عنوان کرده اند.

  مسئول موزه های شهرداری تبریز نیز با تاکید بر تاثیر انکارناپذیر سریال شهریار در گرایش به شناخت بیشتر این شاعر نامی تبریزی می گوید: به دنبال پخش این سریال بازدید از موزه استاد شهریار ۵ برابر شده است. رسول جدیدالاسلام خاطرنشان می کند: در ایام عید امسال ۵ هزار نفر از سراسر ایران از موزه شهریار دیدن کردند درحالی که این رقم در سال گذشته کمتر از یکهزار نفر بود.به گفته وی، همچنین پس از پخش این سریال میزان اهدای آثار و تصاویر منحصر به فرد استاد شهریار نیز که در گنجینه های شخصی نگهداری می شد افزایش یافته است.

نگاهی بر زندگی استاد مسلم قلم

شهریار به ‌سال ۱۲۸۵ در شهر تبریز متولد شد. دوران کودکی را در روستای مادری‌اش -قیش‌قورشاق- و روستای پدری‌اش -خشگناب- در بخش تیکمه‌داش شهرستان بستان‌آباد در شرق استان آذربایجان شرقی سپری نمود. پدرش حاج میرآقا خشگنابی نام داشت که در تبریز وکیل بود. پس از پایان سیکل اول متوسطه در تبریز، در سال ۱۳۰۰ برای ادامه تحصیل از تبریز عازم تهران شد و در مدرسه دارالفنون تا سال ۱۳۰۳ و پس از آن در رشته پزشکی ادامه تحصیل داد.

حدود شش ماه پیش از گرفتن مدرک دکتری به‌علت شکست عشقی و ناراحتی خیال و پیش‌آمدهای دیگر ترک تحصیل کرد. پس از سفری چهارساله به خراسان برای کار در اداره ثبت اسناد مشهد و نیشابور، شهریار به تهران بازگشت. در سال ۱۳۱۳ که شهریار در خراسان بود، پدرش حاج میرآقا خشگنابی درگذشت. او به‌ سال ۱۳۱۵ در بانک کشاورزی استخدام و پس از مدتی به تبریز منتقل شد. دانشگاه تبریز شهریار را یکی از پاسداران شعر و ادب میهن خواند و عنوان دکترای افتخاری دانشکده ادبیات تبریز را نیز به وی اعطا نمود.

در سال‌های ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۰ اثر مشهور خود -حیدربابایه سلام- را می‌سراید. گفته می‌شود که منظومه حیدربابا به ۹۰ درصد از زبان‌های اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی ترجمه و منتشر شده ‌است. در تیر ۱۳۳۱ مادرش درمی‌گذرد. در مرداد ۱۳۳۲ به تبریز آمده و با یکی از بستگان خود به‌نام «عزیزه عمیدخالقی» ازدواج می‌کند که حاصل این ازدواج سه فرزند- دو دختر به نام‌های شهرزاد و مریم و یک پسر به نام هادی- می‌شود.

وی در روزهای آخر عمر به‌ دلیل بیماری در بیمارستان مهر تهران بستری شد و پس از مرگ در ۲۷ شهریور ۱۳۶۷ بنا به وصیت خود در مقبره ‌الشعرای تبریز مدفون گشت.

لازم بذکر است؛ مرمت و ساماندهی مقبره الشعرا یکی از پروژه های ویژه عمرانی شهرداری تبریز است که در ابتدا به عنوان یک پروژه فرا‌ملی مطرح است و برای احیا و ساخت و ساز باید بودجه کشوری داشته باشد اما شهرداری تبریز با توجه به مسکوت ماندن این پروژه در سال ۹۳ به این ماجرا ورود کرد و مدیریت بهسازی آن را عهده‌دار شد.

شهریار از هیچ شاعری تقلید نکرد و سبک خاص خود را جاودانه کرد

به قول کریمی مراغه‌ای بعضی از کارها، انسان را ماندگار می‌کنند و ممکن است که خود شخص در برهه‌ای از زمان دیگر حضور نداشته باشد، اما کار ماندگاری که انجام داده است یاد او را همواره زنده نگه خواهد داشت آثار شهریار نیز از این قسم آثار ماندگار هستند.

بنا بر گفته های شهریار پژوهان با بررسی اشعار استاد شهریار، در می‌یابیم که در وهله اول از«تقی رفعت و ابوالقاسم لاهوتی» در زمینه اشعار نو تاثیر گرفته و در وهله دوم نیز از «جلال الملک ایرج» در موزه ساده نویسی و استفاده از ضربه المثل‌ها الهام گرفته است.استاد شهریار ایهام و تناسب‌هایش را مدیون حافظ است، از این در می‌یابیم که در وهله سوم از دیوان حافظ الهام گرفته و در مرحله بعدی نیز عمیقاً از سعدی تاثیر پذیرفته است.

این شاعر شهریار پژوه، با اشاره به این که شهریار در غزل‌ هایش نیز تحت تاثیر نظامی گنجوی‌ هم بوده است و همچنین از «صابر شروانی» الهاماتی گرفته است.

البته استاد شهریار هرگز از هیچ شاعری تقلید نکرده شهریار در عین این که از برخی شاعران تاثیر گرفته، اما هرگز از کسی تقلید نکرد و دارای سبک و زبان خاص خود است.

نگارنده: مهدیه فرج زاده

10
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۸ پاسخ

  1. داود گفت:

    تا آنجایی که من به یاد دارم تاریخ ۲۷ شهریور سالروز وفات حضرت شهریار است نه تولد مگر اینکه تاریخ تولد و وفات ایشان یکی باشد.

    3

    0
  2. اردبیلی گفت:

    باید سالروز درگذشت استاد شهریار به نام روز ادبیات و زبان مادری نامگذاری میشد نه سالروز شعر و ادبیات پارسی! هیچ سنخیتی نداره این نامگذاری!
    حقیقتا این فردوسی بزرگ بود که شعر و ادبیات پارسی رو به اوج خودش رساند و این موضوع در شاهنامه به روشنی هویداست!
    باید سالروز درگذشت یا تولد استاد شهریاربجاست که روز زبان مادری اقوام ایرانی یا روز ملی اذری ها نامگذاری بشه .چون یکی از اروزهای بزرگ استاد شهریار هم رسمی شدن زبان ما اذربایجانیها بود و در واقع ایشون منظومه حیدر بابایه سلام رو هم در زمان حکومت رضا شاه و سختگیری نسبت به زبان مادری اذربایجانیها سرودن و در واقع این اثر منظوم بی نظیر شناسنامه شعری ما اذربایجانیهاست!
    به نظرم اینجوری بهتره
    سالروز فردوسی بزرگ به نام روز شعر و ادب پارسی
    سالروز استاد شهریار به نام روز زبان مادری اقوام ایرانی یا روز ملی اذریها یا نامهای مشابه!

    متاسفانه وزارت اموزش و پرورش دولت جدید با گستاخی هر چه تمامتر کسانیرو که لهجه ای به غیر از لهجه فارسی از نوع تهرانی داشته باشن از تدریس و استخدام منع میکنه ‌
    این مصوبه دولت جدیدا به همه مدارس و مراکز تربیت معلم بخشنامه شده. ما اقوام ایرانی نه تنها ابتدایی ترین خواسته هامون تحقق نبخشید که بلکه داریم عقب گرد هم میکنیم توسط کلید ساز!
    حالا کسی کشته مرده چندر غاز حقوق کارمندی و این چیزها نیس که مردم علاف بشن ( بخوره تو ملاجشون) ولی ایا این بخشنامه توهین به اقوام و ملت بزرگ ایران نیس !

    5

    7
    • ناشناس گفت:

      فردوسی بزرگ!!!!!؟؟؟؟
      فردوسی بزدل پول پرست که به خاطر پول حاضر شد افکار نژادپرستانه خودشو تو شعر جاری کنه.

      3

      6
      • ناشناس گفت:

        بزرگش نخوانند اهل خرد
        هر آنکس که نام بزگان به زشتی برد
        منظور فردوسی از ترک در شعرهاش ترک های ایران نیست بلکه قبایل آلتایی مغول هست که ترک های ایران هم قربانی اونا بودن
        میدونم از حوصله شما خارجه که بری شاهنامه رو بخونی ببینی اصلا فردوسی چی گفته بعد بیای فحش بدی
        حداقلش یه نقد یا تفسیر ده صفحه ای اینترنتی بخون تا اگه یه روزنامه خواست با احساسات بازی کنه زرنگ تر و هشیار تر باشی

        7

        3
  3. ناشناس گفت:

    استاد شهریار خودش افتخار شاگردی حضرت حافظ رو میکرد و تخلص و سبک شعریش رو هم از ایشون گرفت حالا شما چطور جناب شهریار رو سرآمد ادیبان ایران کردین الله اعلم.

    4

    8
    • ناشناس گفت:

      عزیزم شهریار اگه شهریاره به خاطر اشعار ترکی و مخصوصا منظومه بی نظیر حیدر باباست. نه اشعار فارسیش

      4

      3
    • اردبیلی گفت:

      دوست عزیز استاد شهریار با اینکه فارسی زبون مادریش نبود ولی حقیقتا و به جد بزرگترین شاعر پارسی گوی معاصر از جانب بیشتر منتقدان ادبی و کارشناسان این حوزه شناخته شده اند!
      استاد شهریار حتی در بیشتر کشورهای ترک زبان هم به احترام یاد میشن و اگه اغراق نباشه ایشون شناخته شده ترین شاعر معاصر ایران در جهان هستن!

      2

      0
    • ناشناس گفت:

      این به معنای برتری حافظ نیست. چه اینکه در همین مجموعه مقبره الشعرا خاقانی مدفون هست که از نظر محتوا و قوام شعری همسنگ حافظ هست ولی به این خاطر که کلامش سنگین هست و همه نمی تونن به آسونی شعر رو دریافت کنند شهرت حافظ رو پیدا نکرده

      3

      3

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo