توسعه شیبدار فضای سبز در حاشیه معابر تهران و تاثیر آن بر زیبایی معابر شهری/ لزوم ایجاد فضای سبز در حاشیه معابر شهری تبریز

امروزه مفهوم شهرها بدون وجود فضای سبز موثر در اشکال گوناگون آن قابل مقایسه نیست.

به گزارش تبریز مدرن ،شهر ها به عنوان کانون های تمرکز فعالیت و زندگی انسان ها برای اینکه بتوانند پایداری خود را تنظیم کنند چاره ای جز پذیرش ساختار و کارکردی متاثر از سیستم های طبیعی ندارند. در این میان فضاهای سبز شهری به عنوان جزء ضروری و لایفنک پیکره یگانه شهر ها در متابویلسم آنها نقش اساسی را دارا می باشد که کمبود آنها می توانند اختالالت جدی در حیات شهرها به وجود آورد.

نتایج برسی ها نشان می دهد که فضاهای سبز شهری دارای بازدهی اجتماعی و اکولوژیکی هستند که مهمترین اثر فضای سبز در شهرها ، کارکردهای محیط زیستی ، یا بازدهی اکولوژیکی آنهاست که شهر ها را برای زیست مساعد می سازد و با آثار مخرب گسترش صنعت و حمل و نقل مقابله می کند و موجب ارتقای کیفی در زندگی شهروندان می شود . اهمیت فضاهای سبز شهری تا بدان حد است که امروزه وجود این کاربری به عنوان یکی از شاخص های توسعه یافتگی جوامع به حساب می اید. مهمترین اثرات فضای سبز در شهرها  زیبایی و شادابی محیط شهری ،کاهش آلودگی هوا,تعدیل دما,افزایش رطوبت نسبی,تلطیف هوا و جذب گرد و غبار است.سایر اثرات فضای سبز در شهرها نسبی هستند ولی مجموعه اثرات فضای سبز حضور آنها را در شهرها اجتناب ناپذیر می کند .

متاسفانه طی سالیان اخیر توسعه بی رویه شهر به صورت افقی و عمودی باعث تخریب طبیعت شده است . طبیعت و فضای سبز که که سال ها به عنوان قلب تپنده ی زیست گاه های بشری ایفای نقش می کرد و بهترین محل و موقعیت ایجاد شهر های نخستین بود. با بی توجهی به ساکنان شهر رو به افول و نابودی گذاشته است.

وجود تپه های شیبدار در حاشیه معابر شهری تبریز و لزوم توسعه فضای سبز در این سطوح شیبدار

با توجه به قانون شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مبنی بر تبدیل کلیه اراضی  حاشیه  معابرشهری به عرض  سی متر  به فضای سبز عمومی شهر ، لزوم تبدیل اراضی حاشیه جاده ها و معابر شهری تبریز به فضای سبز کاملا لازم و منطقی به نظر میرسد

این رویه در شهر تهران  به خوبی رعایت شده و حاشیه معابر و بلوارها و بزرگراههای شهری خود را با خاکریزی های انجام یافته وبصورت شیبدار به فضای سبز اختصاص داده اند تا فضای سبز حاشیه معابر به دلیل شیبدار بودن آنها بسیار ملموستر و زیباتر جلوه گری نماید

متاسفانه با وجود تپه های شیبدار متعدد در حاشیه معابر شهری تبریز ،تا کنون اقدامات قابل ملاحظه ای در جهت مسطح نمودن تپه ها و تبدیل اراضی شیبدار حاشیه اتوبانها و بلوارهای شهری به فضای سبز شهری انجام نگرفته است و یا در صورت اجرا ،چه از لحاظ کیفی و چه از لحاظ کمی بسیار ضعیف اجرا شده است

این در حالی است که تبریز به دلیل کوهستانی بودنش دارای تپه های ماهوری  مناسب در حاشیه معابر خودش هست که با کاشت اصولی درخت و گل و چمن میتواند بر زیبایی های این کلانشهر بیافزاید و از جهتی باعث کاهش آلودگی صوتی معابر شهری گردد.

زمینه راهکارهای علمی و کاربردی مختلفی برای طراحی و زیباتر شدن اتوبان‌های شهری وجود دارد که به قرار زیر است:

–          ایجاد فضای سبز در سطوح شیبدار حاشیه معابر شهری  با چمن کاری و کاشت اصولی و ترتیبی درختان سازگار در سطوح شیبدار حاشیه بزرگراه ها و بلوارها

–           ایجاد باغچه‌های خطی در بالادست و پایین‌دست دیواره‌های بتونی اتوبان‌ها و بزرگراه‌ها و زیرگذرهای شهری

گونه‌های گیاهی همچون گیاهان پوششی، پیچ‌های رونده ،چسب دیواری و درختان و درختچه‌ها می‌توانند در مکان‌های مختلف و با ابعاد و شرایط متفاوت مستقر شده و اثرات خود را به نمایش بگذارند. منظور از ایجاد باغچه خطی، در نظر گرفتن فضای سبزی با عرض هر چند ناچیز و به طول متفاوت است که بتوان در آن از انواع گونه‌های گیاهی برای پوشش دادن هر دو جبهه یک دیواره استفاده کرد. بدیهی است چنین باغچه‌هایی باید دارای عمق و خاک مناسب و غنی بوده و لااقل به عرض ۵۰ سانتیمتر باشند

ایجاد این باغچه های طولی در داخل زیرگذرهای خالی از فضای سبز تبریز بسیار لازم و ضروری است .چرا که متاسفانه طی دهه های اخیر اکثر زیر گذرهای احداث شده تبریز بدون لحاظ سهم  فضای سبز احداث شده اند و سهم فضای سبز از سطح اشغال کل پروژه ها  نزدیک به صفر بوده است .لذا احداث باغچه های طولی در پایین دست دیواره زیر گذرها تنها راهکار ایجاد فضای سبز در پنجاه زیر گذر موجود شهر تبریز است که در این باغچه ها میتوان گیاهان رونده مثل چسب دیواری و نسترن و پیچ امین الدوله و… کاشت تا چسبهای دیواری در عرض چند سال کل سطح دیواره زیرگذرها را پوشانده و موجب افزایش زیبایی آنها در کنار توسعه فضای سبز تبریز  گردند

–  ایجاد رفیوژ سبز میانی در بزرگراه‌ها

– کاشت متراکم درختان بلند قامت مثل چنار و سپیدار(تبریزی) و … به منظور ایجاد دیوار با استفاده از درختان به منظور کاهش نفوذ اصوات گوشخراش

بررسی وضعیت فضای سبز تهران در ده سال اخیر

هرسال ۹۳ بوستان در پایتخت به بهره برداری رسیده است

طی ۱۰ سال گذشته تهران با وجود کمبود آب به عنوان یکی از سرسبزترین شهرها با موقعیت جغرافیایی مشابه به حساب می آید. مدیریت شهری در دوره اخیر سعی کرده با تملک باغات قدیمی و احداث بوستان در مناطق خشک پایتخت، چهره شهر را سبز نماید.

بوستان ها به ‌عنوان بخشی از فضای سبز شهر با اهدافی همچون ایجاد اکوسیستم های فعال طبیعی در فضاهای شهری، زیباسازی سیمای شهر و فراهم کردن تسهیلات برای شهروندان ایجاد می‌شوند.

بدون تردید بوستان ها به دلیل آنکه بخش قابل توجهی از سطح آن ها را پوشش گیاهی تشکیل می دهد می توانند نقش موثری در کاهش آلودگی ها از جمله آلودگی هوا، آلودگی بصری و آلودگی صوتی داشته باشند. گیاهان علاوه بر جذب دی اکسید کربن و تولید اکسیژن توانایی جذب مقادیر متنابهی از عناصر مضر و ذرات معلق موجود در هوا را دارند.

نباید فراموش کرد که نسبت تاثیرگذاری فضای سبز بوستان ها بر کاهش آلودگی ها به شرایط محیطی، مقادیر آلاینده های تولیدشده و منابع آن و شرایط اقلیمی بستگی دارد. در شرایط وارونگی هوا در فصل زمستان با حجم زیاد آلاینده های تولیدی از منابع گرماساز و اتومبیل ها، طبعا این اثرگذاری کمتر خواهد شد. بنابراین نباید انتظار داشت که بوستان ها به تنهایی و در هر شرایطی بتوانند وظیفه سنگین کاهش آلودگی ها را به عهده بگیرند. اما بدون شک تاثیر غیرقابل انکاری دارند.

در حال حاضر بوستان های محله‌ای، منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای شهر تهران به عدد ۲هزار و۱۳۰رسیده است. این در حالیست که طی ۱۰سال گذشته توسعه فضای سبز تهران با رشد قابل‌توجهی ادامه یافته است.


اولویت مدیریت شهری توزیع عادلانه فضای سبز در جنوب شهر است

تلاش سازمان بوستان ها و فضای سبز شهر تهران در راستای افزایش سرانه فضای سبز شهری و متعادل کردن نسبت سطح فضای سبز به فضای سخت (بتن، آسفالت و…) منجر به افزایش بوستان های محله ای، ناحیه ای، منطقه ای و فرامنطقه ای در تهران شده است. بوستان های جنگلی داخل محدوده، رفیوژها، میدان ها، لچکی ها، حواشی بزرگراه ها و درختان معابر نیز از دیگر فضاهای سبز درون شهری هستند که در سطح پایتخت پراکنده بوده و میزان توزیع این فضاها در سطح شهر نمی تواند یکنواخت باشد.

همچنین توسعه فضای سبز برون‌شهری نیز همزمان مورد توجه مدیریت شهری قرار گرفته است، به گونه ای که در سال۸۴ کمیسیون زیربنایی هیات دولت طرحی را به تصویب رساند که در آن مقرر شد، پایتخت دارای ۵۰هزار هکتار کمربند سبز شود. طرحی که از سال۶۵ مطرح شده بود و عملیات اجرایی آن نیز از سال۶۹ در اطراف تهران به اجرا گذاشته شده بود اما در دهه سال اخیر تحولی شگرف یافت.

 
تملک و تجمیع بافت های فرسوده در جهت افزایش سرانه فضای سبز

تملک بافت فرسوده جهت اجرای طرح تجمیع در مناطق پرجمعیت و دارای بافت متراکم و آزاد سازی زمین جهت افزایش سرانه های خدماتی به ویژه فضای سبز در این مناطق در اولویت قرار دارد. به هرحال علیرغم آنکه در مناطق مرکزی و جنوبی ظرفیت های توسعه محدود بوده است، اما طی ۱۰ سال اخیر سطوح گسترده ای به ویژه از مناطق جنوبی شهر تهران به عرصه بوستان ها و فضای سبز تبدیل شده که از آن جمله می توان به بوستان بزرگ ولایت، بوستان بزرگ آزادگان، بوستان بانوان نرگس، بوستان پردیس بانوان و ده ها بوستان بزرگ دیگر اشاره کرد.

افزایش سرانه فضای سبز درون شهری تا پایان سال ۹۵

سرانه فضای سبز درون شهری با توجه به مساحت بوستان‌های درون‌شهری در ابعاد محله‌ای‌، ناحیه‌ای‌، منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، بوستان‌های جنگلی داخل محدوده، رفیوژها، میدان‌ها، لچکی‌ها، حواشی بزرگراه‌ها و درختان معابر محاسبه می‌شود که با احتساب جمعیت فعلی پایتخت، سرانه فضای سبز داخل محدوده شهری تا پایان سال۱۳۹۵ برای هر نفر ۱۸مترمربع بوده است.

تبدیل بیش از ۳۰۰کیلومتر از طول حاشیه بزرگراه‌های پایتخت به فضای سبز

طی ده سال اخیر بدنه و حاشیه بسیاری از بزرگراه‌های شهری به طول بیش از ۳۰۰ کیلومتر در مسیر رفت و برگشت تبدیل به فضای سبز شده‌اند.

با توجه به نقش چندگانه وجود بزرگراه‌های سبز در محیط‌های شهری، به عنوان عناصر زنده و کارا، در افزایش کیفیت‌ امکانات زیست‌پذیری شهر، علاوه بر جنبه های زیستی و عملکرد فضاهای سبز بزرگراهی به عنوان دالان های اکولوژیک در بستر شهری و نقش مؤثر آنها در مدیریت آبهای سطحی، سیلابها و جلوگیری از فرسایش خاک، فضاهای سبز یاد شده می توانند در اتصال جاذبه های گردشگری و ارتقا کیفیت بصری نیز مفید باشند. در همین راستا طی ده سال اخیر بدنه و حاشیه بسیاری از بزرگراه‌های شهری به طول بیش از ۳۰۰ کیلومتر در مسیر رفت و برگشت تبدیل به فضای سبز شده‌اند.

 
طی همین مدت با هدف ایجاد تعادل و توازن در توزیع فضاهای سبز در سطح شهر تهران و بهبود سرانه فضای سبز نسبت به احداث فضای سبز، در بدنه بسیاری از بزرگراه های نیمه مرکزی و جنوبی شهر نیز اقدام شده است. بزرگراه های امام رضا(ع) در منطقه ۱۵، امام علی (ع) در مناطق ۱۴ ، ۱۵ و۲۰، شهید شوشتری و شهید رستگار مقدم در منطقه ۱۵، شهید دوران و شهید باقری و شهید یاسینی در محدوده منطقه ۱۲، آزادگان در محدوده منطقه ۱۵ و ۱۸، یادگار امام (ره) در منطقه ۱۰ و محدوده اطراف بهشت زهرا (س) از جمله این بزرگراه هاست.


بهترین گونه های گیاهی در بزرگراه ها

گونه‎های گیاهی مورد استفاده در بدنه بزرگراه ها تماماً از گونه‎های مقاوم و با نیاز آبی حداقل و سازگار با شرایط اقلیم شهر تهران و قابل کاشت در زمینهای شیبدار انتخاب می‎شوند . همچنین با توجه به کمبود منابع آب ، جایگزینی چمن کاری ها با گیاهان پوششی با نیاز حداقل به آب و درختان و درختچه های مقاوم و ماندگار در دست اجراست.

کمربند سبز پیرامون شهر تهران

کارنامه مدیریت شهری پایتخت نشان می‌دهد عزمی جدی برای حفظ و گسترش فضای سبز در شهر تهران وجود دارد. فاز اول اجرای طرح کمربند سبز پیرامون شهر تهران با هدف کاهش اثرات آلودگی هوای شهر تهران و جلوگیری از ساخت‎وسازهای غیرمجاز در دامنه جنوبی البرز و هم‎چنین ایجاد فضای تفرجگاهی جهت استفاده شهروندان از سال ۱۳۶۵ آغاز و تا سال ۱۳۸۴ حدود ۲۲۰۰۰ هکتار از اراضی محدوده طرح تحت پوشش عملیات جنگل‎کاری قرار گرفته است.

فاز دوم ازسال ۱۳۸۴ آغاز شده است. به نحوی که در حال حاضر مجموعاً بیش از ۳۷۶۰۰ هکتار جنگل کاری در دامنه جنوبی البرز و محیط پیرامون شهر تهران وجود دارد . سازمان بوستان ها و فضای سبز شهر تهران براساس احکام برنامه پنج ساله دوم شهرداری تهران سالانه توسعه ۱۰۰۰ هکتار جنگل کاری را در دستور کار خود قرار داده است.

حفظ و صیانت از حریم شهر تهران خصوصاً در دامنه جنوبی البرز یکی از مهم‎ترین کارکردهای این طرح محسوب شده و عملاً امکان تعارض و دست‎اندازی به اراضی ملی و بالای خط تراز ۱۸۰۰ متر را از سودجویان گرفته است. به طوری که از مناطق مهم دامنه جنوبی البرز که توسط سازمان بوستان ها و فضای سبز شهر تهران جنگل‎کاری شده است به ترتیب از سمت شرق به غرب می‎توان به مناطق: سعید‎آباد، ترقیون ، خجیر، غزال ، شهدای گمنام ، پادگان انصارالحسین ، تلو، دانشگاه امام حسین (ع)، سوهانک ،قوچک، سایت البرز ، شهید محلاتی، دارآباد ، مسیح دانشوری ، رحمان آباد ، ارتفاعات اردوگاه شهید باهنر ، جماران فاز اول ، تله‎کابین توچال، فرحزاد، دانشگاه آزاد ، کوهسار، سولقان ، حصارک کن ، پیرداوود ، حرا ، لتمال کن ، شهید باقری ، آلاسر و وردآورد در سه فاز ، شهید شهرام فر و . . . اشاره کرد.

گونه‎های مورد استفاده در طرح کمربند سبز تماماً از درختان و درختچه های بومی و یا مقاوم و با نیاز آبی حداقل و سازگار با شرایط اقلیمی شهر تهران انتخاب می‎ شوند و جهت آبیاری نهال‎های کاشته شده از روش آبیاری تحت فشار استفاده می‎شود که این روش استفاده بهینه از منابع آبی و هم‎چنین کاهش هزینه آبیاری از طریق حذف تانکر آبیاری را به‎دنبال خواهد داشت.

* میزان جنگل کاری و توسعه کمربند سبز پیرامون شهر تهران تا پایان سال ۱۳۶۵ در تهران ۳۶۳۷ هکتار بوده است .

* میزان جنگل کاری و توسعه کمربند سبز پیرامون شهر تهران تا پایان سال ۱۳۸۳ در تهران ۲۲۰۰۰ هکتار بوده است .

* تا پایان سال ۱۳۹۵ نیز ۱۰۲۰ هکتار جنگلکاری در دامنه جنوبی البرز و دیگر مناطق پیرامون شهر تهران به بهره برداری رسید و مساحت کمربند سبز پیرامونی به ۳۷۶۳۲ هکتار رسید .

 

 

18
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۱۸ پاسخ

  1. اردبیلی گفت:

    باید از این رویه که در تهران شکل گرفته به انقلاب فضای سبز تعبیر بشه. هر جای تهران که بری فضای سبز گسترده داره .البته در سالهای اخیر این رویه مرهون روش های جدید کاشت چمن و حذف کود حیوانی و دوری گزینی از روش های محدود سنتی بوده!
    الان با روش های جدید کاشت چمن میتوان حتی سطوح شیبدار ۹۰ درجه رو هم سرسبز کرد ! ودر عرض مدت کوتاهی هزاران متر مربع رو پوشش داد بدون هیچ محدودیتی!
    تهران از نظر فضای سبز جز اولینها در منطقه خاورمیانه هست! ولی اونجور که دیدم پارکها و بوستانها و میزان گلکاری در شهرهایی مثل استانبول یه چیز دیگه هست!
    باغ گلهای فراوان _ برکه های کوچک درون شهری _ فرش گلها و …
    متاسفانه تبریز با اینکه سطوح شیبدار و تپه ماهور های فراوان داره از این مسئله مهم شهری به شدت غفلت کرده !
    مخصوصا ساخت و سازهای فراوان و برجهایی که در این شهر شکل گرفته یه جورایی بدون فضای سبز تو ذوق میزنه!

    21

    3
  2. پارمیدا گفت:

    فضای سبز تبریز خیلی کمه. باعث تاسف و شرمساریه واقعا …

    26

    0
  3. وحید گفت:

    پویاجان قبلافقط به گذاشتن مطلب بسنده نمیکردی وازمسئولین ذیربط هم پیگیری میکردی که اینکارباعث افرایش مخاطبان وبسایت میشد اما متاسفانه الان فقط محدودبه تهیه گزارش شده!!!به نظرم این گزارش ارزش پیگیری وبه ثمرنشاندن رو داره که میشه گفت یکی ازدغدغه های قدیمی شهروندان هم به حساب میاد.

    14

    0
  4. داود گفت:

    تبریز هم از این گونه فضاهای سبز شده داره اون هم خیلی زیاد و در انواع گوناگون
    مثلا:جاهایی در حاشیه اتوبان کسایی داریم که مسئولین جهت صرفه جویی در آب و کمک به کم ابی در کویر مرکزی ایران ،ترجیح داده اند به جای درخت و چمن، از تورهای پلاستیکی ویژه عدم ورود مگس به خانه ها استفاده بکنند که خوب هم جواب داده و تا به حال اثری از زردی و آفت زدگی مشاهده نشده اون هم بعد از سه سال.
    یا در حاشیه پاسداران نزدیکی کوی استانداری درخت کاشتن آه ه ه.که یک اختلاف اساسی با تهران داره و اون هم اینه که در تهران هنگام کاشت،فضای ایجاد شده کم پشت است و به تدریج تبدیل به جنگل می شود و لی در تبریز ابتدا کم پشت است و بعد از تبدیل به بیابان می شود.

    22

    3
  5. Taha گفت:

    فضای سبز تهران و بزرگراهاش فوق العاده هست
    حتی شهر کویری اصفهان هم فضای سبز شهری فوق العاده داره
    اما شهر کوهستانی و خوش آب وهوای سالهای دور ، تبریز دریغ از فضای سبز شهری
    ما هم تنها پارک کوچک در مرکز شهر را از جا کندیم و ایستگاه مترو استانداری را می سازیم
    ترمینال قدیم را به جای پارک و فضای سبز و فرهنگسرا و پردیس سینمایی، اومدیم آیسان می سازیم که ۲۰ سال طول خواهد کشید تا به ثمر برسد
    برای تبریز ۲ میلیونی یک ائل گولی داریم والاسلام

    23

    8
    • ناشناس گفت:

      خوش آب و هوا میدونی چیه؟؟ شهری که ۸ ماه از سال یخ بندونه و کار و زندگی توش فلج میشه خوش آب و هواست؟؟ Question

      11

      18
      • داود گفت:

        اونی شما مدنظر داری شهر دیکسون تو منتهی الیه شمالی روسیه است.سرمای تبریز از اواخر آبان شروع و در بیشترین حالت خود تا اواسطفروردین به اتمام می رسد.

        5

        0
      • ناشناس گفت:

        نه خوش آب و هوا اونجاییه که به جای درختان تبریزی نخل بکارند. Laugh

        11

        8
      • Taha گفت:

        تبریز با اینکه در منطقه کوهستانی قرار داره
        اما هوای لطیف و تمیزی داشت
        اما در چند سال اخیر با خشکسالی و کمبود بارش و خشک شدن دریاچه اورمو و طوفان های نمکی و آلودگی و وارونگی هوا ، به شدت هوای تبریز خراب شده هست و همیشه در وضع هشدار قرار دارد
        باید هر چه زودتر با آوردن آب به دریاچه اورمو را احیا کرد
        و با باردار کردن ابرها در مرز ترکیه و ایران ، کمبود بارش را جبران کرد و خشکسالی تبریز و آذربایجان مرتفع بشه

        2

        2
  6. بهرنگ گفت:

    شتر در خواب بیند پنبه دانه
    گهی لپ لپ خورد گهی دانه دانه
    تبریز در خواب هم نمی تواند به فضای سبز تهران اصفهان برسد

    20

    21
    • امیر گفت:

      اتفاقا احمق جون تبریز تنها کلانشهری هستش که می تونه با کمترین هزینه در عرض دو سه سال سرانه فضای سبزشو بالا ببره چون هم جاهای خالی کنار اتوبان ها و سایر معابر برای کاشت درخت و چمن داره و هم یه پارکی داره به نام الغدیر که حدود ۱۰۰۰ هکتار هستش
      فقط کافیه تو تبریز درخت و سایر نباتات را بکارند تا سرانه در مدت کوتاهی از ۱۰ به ۲۰ برسه ولی تو بقیه کلانشهرها نیاز به تملک هستند که عمرا بتونند کار رو به این راحتی جلو ببرنند.

      18

      11
  7. Arash گفت:

    سال ۹۷ رو سال فضای سبز و احداث پارک کنن و مراکز تفریحی و مسیر گشایی تا یکم جبران شه خیلی بده تبریز اوضاعش تو فضای سبز
    شهرهای کوچک از تبریز سرسبزتره

    15

    0
  8. یحیی گفت:

    کاری که قالیباف تواین چند سال برای تهران کرد ژاک شیراک برا پاریس نکرده

    20

    5
  9. مجید گفت:

    کی میخوادانجام بده امثال به اصطلاح مهندس حسن زاده یا یه شهردارسفارشی بی سواد

    15

    2
  10. وحید گفت:

    دوستان لطفا برید به لینک زیر و چند عکس بسیار جدیده مربوط به مراحل ساخت برج ۴۰ طبقه بیمه رازی(یا ساختمان مرکزی بانک تات) رو ببینید. توی عکسهای هوایی که از این پروژه گرفته شده، حجم عظیم و بی نظیر فضای سبز تهران در تمام خیابانها و کوچه ها مشخصه. عکسها رو ببینید با دقت لطفا. فوق العاده ست. و این عکسها رو که می بینیم متوجه میشیم که چقدر وضع فضای سلز تبریز فاجعه ست. خیابانها هم فضای سبز ندارن، چه برسه به اتوبانها!!

    https://www.instagram.com/p/BZTfc4Cny15/?taken-by=iirph

    7

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo