“خلعت پوشان”؛ برج اختصاصی ولیعهدان قاجار در تبریز/لزوم احداث پارک ملل تبریز با معماری پارکهای کشورهای مختلف در این باغات

 

 محوطه برج تاریخی خلعت پوشان تبریز به همت شهرداری تبریز و دانشگاه تبریز عملیات احیا و ساماندهی اش کلید خورد.

 

به گزارش تبریز مدرن ، برج خلعت پوشان تبریز که شاید تا چند روز گذشته زیاد نام اش خبری نشده بود برجی است تاریخی که جایگاهی خاص و ویژه برای پادشاهان ایران و تبریز داشت.

 

برج خلعت پوشان یکی از آثار تاریخی مربوط به دورهٔ صفویان در شهر تبریز است. این برج آجری در جنوب محلهٔ کرکج در ۵ کیلومتری مرکزشهر و در جوار رودخانهٔ میدان چایی واقع شده و محوطهٔ آن برای تحقیقات علمی به دانشکدهٔ کشاورزی دانشگاه تبریز واگذار شده‌است.

 

 

 

برج خلعت پوشان در دره‌ای سرسبز در سمت چپ جادهٔ تبریز-باسمنج قرار گرفته و در اوایل دورهٔ قاجاریان به کارگزاران این حکومت اختصاص داشته‌است.

 

بعدها این مکان به مرکز اهدای خلعت، مقام، نشان و هدیه از سوی ولیعهدان قاجار به خدمتکاران حکومتی تبدیل شد.

 

این برج دارای شانزده پهلو و سه طبقه است.

 

برج خلعت پوشان برج آجری منشورشکل بلندی است که دارای یک قاعده کثیرالاضلاع ۱۶ ضلعی می باشد که قطر قاعده آن ۹٫۵ متر می باشد.

 

 

برج خلعت پوشان تبریز

 

 

 

برج دارای دو طبقه است ،سقف طبقه اول گنبدی و سقف طبقه دوم ریخته و بعدا با تیرآهن پوشش شده است. طاق نماهای جهات اصلی,به شکل طاق جناغی هستند اماجوانب دوازده گانه دیگر به شکل اسپر و دارای طاق نما و تزئیناتی از آجر و کاشی به رنگهای سیاه و آبی است.

 

راه پله طبقه همکف به طبقه اول و پشت بام در گوشه شمال شرقی بنا قرار گرفته است. مالکیت بنا متعلق به دانشگاه تبریز بوده و از نظر تاریخی و معماری بنایی است منحصر به فرد که تا کنون باقیمانده است.

 

براساس متون و سفرنامه های دوره قاجاریه برج در داخل استخری قرار داشت که با گذشتن از روی پلی ورود به ساختمان میسر می شده است.

 

اکنون کانال اطراف برج پر شده و بصورت پیاده رو فرش شده ای در آمده است.

 

طبقه سوم برج فاقد سقف بوده و بالای دیوار آن کنگره دندانه ای ساخته شده است که در آیین های ویژه از آنها استفاده می شده است. سر جان مالکُلم در کتاب خود به نام تاریخ ایران می نویسد: «چون وضع حکومت چیره بر ایران چنان است که میبایست در هر امری ملاحظه شئونات سلطنت بشود بسیاری از آیین ها در ایران از این سبب رواج یافته است. هر چیز که نام پادشاهی بر آنست یا از آن شاه است باید با احترام و آزرم با آن عمل نمایند و به گونه ویژه ای ادای لوازم آداب کنند، برای نمونه اگر خلعتی از سوی پادشاه به حکام بلد یا کسی دیگر حتی شاهزادگان خانواده پادشاهی فرستاده شود باید به مسافت چند میل به پیشواز آن رفته با سپاسگزاری بسیار خلعت را بپوشد آن گونه که هر استان حاکم نشینی جای ویژه ای در بیرون شهر دارد که آن را خلعت پوشان گویند. خلعت پوشان معمولاً چهار میل از شهر بیرون است

 

کرگج نام روستایی از دهستان باسْمنج تبریز است.

 

 

براساس متون و سفرنامه های دوره قاجاریه برج در داخل استخری قرار داشت که با گذشتن از روی پلی ورود به ساختمان میسر می شده است. اکنون کانال اطراف برج پر شده و بصورت پیاده رو فرش شده ای در آمده است.

 

قبل از احداث اتوبان تبریز – تهران ، این برج تاریخی در سمت چپ جاده تبریز به باسمنج در دره با صفایی قرار دارد.

 

به طوری که از نام این اثر تاریخی استنباط می شود برج مزبور مخصوص اهداء خلعت و انعام و نشان و مقام در دوره قاجاریه و قبل از آن به کسانی بود که در خدمت حکومت وقت بودند به این معنا که ولیعهد مقیم تبریز ابتدا با تشریفاتی به محوطه بسیار فرحناک پوشیده از گل و درخت و استخر و آبشار و رودخانه و چمن وارد می شد و در محوطه برج سه طبقه مدور می نشست و کسانی که قرار بود انعام یا خلعتی از طرف حکومت دریافت کنند در مقابل این برج زیبا به صف می ایستادند آنگاه که انعام و خلعت و کمر و شمشیر جواهر نشان به خدمت گذاران حکومت اهدا می شد و شال و عبای ترمه به دوش آنها انداخته و شمشیر مرصع به کمرشان می بستند این افراد به طور دسته جمعی به طرف شهر حرکت کرده وارد درگاه محل اقامت ولیعهد در عالی قاپو (استانداری امروز) می شدند و به رسم دیرین و ادای احترام ابتدا به زانو در آمده درگاه عالی قاپو را بوسیده منتظر نزول اجلال بزرگان می شدند و در پایان این مراسم از طرف شخص دریافت کننده خلعت و انعام و القاب با افتخار این موهبت بزرگ!! مهمانی با شکوهی ترتیب می دادند.

 

فاصله برج خلعت پوشان از مرکز تبریز در حدود ۵ کیلو متر است و محوطه این برج و باغ آن برای مطالعات علمی در اختیار دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز قرار دارد.

 

انتهای پیام/

 

 

14
2

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۱۴ پاسخ

  1. Tebriz گفت:

    بعد از دوران با شکوه و با عظمت ایلخانان مغول که تبریز و آذربایجان را به یکی از زیباترین نقاط جهان تبدیل کرده بودند …. دوران قاجار یکی از با شکوه ترین و طلایی ترین دورانهای تاریخی آذربایجان و ایران بوده است ….. چون حکومت قاجار در حال توسعه و پیشرفت کشور و مخصوصا آذربایجان بود و بتدریج دیگر نفوذ خارجیها کمتر میشد …… انگلیس های مزدور با همکاری نوکران و خود فروختگان , با نفوذ در حکومت و قدرت دادن به افراد خائن , حکومت قاجار را سرنگون و عروسک دست آموز خود رضا پالان را به قدرت نشاندند تا دوران با شکوه آذربایجان را به نیستی و نابودی بکشانند ….. بعد از روی کار آمدن رضا پالانی سیاه روزیهای آذربایجان شروع شد و تا به امروز آذربایجان روی آرامش و پیشرفت و توسعه به خود ندیده است ……
    به امید رهایی آذربایجان از سیاستهای فاشیستی و رضاخانی و توسعه و پیشرفت آذربایجان عزیزمان به دست فرزندان با غیرت خود …….. دوباره میسازیمت , وطنم آذربایجان

    18

    11
    • ناشناس گفت:

      یاشا دودان، یاشا

      3

      2
    • ناشناس گفت:

      می گن یک عده خیلی اندک از مردم آذربایجان اجدادشان مغول بوده اند . تو هم فکر کنم یکی از آنها باشی که از نسل مغولان می باشد . مغولان اومدند در ایران و آدم شدند . مغولان یک مشت چادر نشین بودن بهتر یه سر به کشور اجدادت یعنی مغولستان بزنی و ببینی دارند ، چگونه زندگی می کنند . اگر هم پیش اجدادت بمانی چه بهتر ، یک مغول از ایران کم می شود . در رابطه با سلسله پادشاهان بی عرضه و عیاش قاجار که حتی از بانکهای روسیه و انگلیس هم پول قرض کردند تا برای گردش وتفریح وعیاشی به اروپا بروند هم حرفهای خنده داری زدی . بک کم خجالت بکش . دوران قاجار نه تنها پیشرفت نبود . بلکه سراسر پسرفت بود . یا تاریخ نخواندی ویا اگر خواندی داری خودت را به خریت می زنی و فکر می کنی بلانسبت همه مثل خودت خر هستند . لطفا این اسم تبریز را هم از روی خودت بردار ، همین اندک کسانی مثل شما هستند که آبروی تبریزیها را دارند می برند . اسم خودت را بگذار اولانباتور پایتخت مغولستان . اولانباتور بیشتر برازنده تو هست .

      2

      7
    • اردبیلی گفت:

      مهمترین عامل خوشبختی یا بدبختی یک کشور اکثریت مردمش هستن
      نه انگلیس با ما کاری داشته نه هیچ احد الناس دیگری! اینها همش توهم توطئه بوده و هست!
      ملتی که از فرط بیکاری دنبال گربه ها راه میافته و مجید مجید میگه یا وقتی میزان کار مفیدی که انجام میده حتی به چند دقیقه هم نمیرسه چرا باید عامل بدبختی خودش رو نفوذ توهمی بیگانگان بدونه!؟

      https://www.aparat.com/v/Jydh9/%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4_%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF_%D9%88_%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%DB%8C_%D8%B2%D8%A8%D9%88%D9%86_%28%D8%B1%D9%88%D8%AF%D9%87_%D8%A8%D8%B1_%D9%85%DB%8C%D8%B4%DB%8C

      2

      3
    • اردبیلی گفت:

      ضمنا حدود ۴۰ سال خاندان پهلوی دیگه نیس ! پس چرا تو این ۴۰ سال نتونستید ؟! نه رضا پالانی بوده نه هیچ کس دیگه ! نه انگلیس مزدوری!

      3

      1
  2. Aydin گفت:

    امیدواریم به یه پارک زیبا و با سازه های طبیعی تبدیل بشه ……. پارکی که بدون استفاده از سازه های مدرن و امروزی ساخته شود و یادآور گذشته باشکوه تبریز باشد .

    8

    0
  3. Riza.Bulut گفت:

    ظاهراً در بازسازی های اخیر نمای بالای برج تغییر کرده است
    بهتر است به شکل قبلی اصلاح شود

    3

    0
  4. تربیز گفت:

    این میراث فرهنگی چیکار میکنه
    کارش کلا چیه ؟؟؟
    من ۱۰ سال پیش دیدم اونجارو اخیرا به این شکل در اومده کنگره های سقفشو زدن خراب کردن

    7

    0
  5. Arash گفت:

    والا هی میگن یه بار دوران نجفی یه باد دوران شهین باهر
    والا اجرا کنین با حرف نزنین اونجا باید هم پارک باشه هم اثار تاریخی با محل پارک برای خودرو

    3

    0
  6. سیروس گفت:

    آقا پویا یکی از ماندگارترین کارها برای تبریز تملک این بنای تاریخی توسط شهرداری میباشد ونیز تملک صدها هکتار باغات قدیمی چسبیده به این اثر تاریخی که مملو از درختان سر به فلک کشیده میباشد. شهرداری باید بجای آن زمینهایی بایر در کنار شهر به داشکده بدهد. حتی اگر مبلغی نیز خواستند با آنها تعامل کند یکی دیگر از این مناطق با فضای سبز عالی باغات توت کنار کبابی پاکدل میباشد کنار دانشگاه که شهرداری برای تملک آن بایستی اقدام نماید.از شما آقا پویا خواهشمندیم مراتب را به گوش شهردارجدید برسانید انشاالله که به نتیجه برسد.

    7

    0
  7. اردبیلی گفت:

    خداییش عجب برج زیبا و قشنگیه!
    تبریز کلی اثار تاریخی و نمادهای مختلف باستانی رو در خودش جای داده ولی حیف همه چیز داره لاکپشت وار به جلو میره
    باید هم از لحاظ کمیت و هم از لحاظ کیفیت کارها تو تبریز سریع پیش بره! رسانه ای کردن و قربون صدقه رفتن کارهای کوچک باعث جلوگیری از رشد و توسعه خواهد شد !من همیشه گفتم و بازم میگم اولویت تبریز رسیدگی انبوه به جلوه های تاریخی خودش باید باشه بعد مقوله فضای سبز و سایر جنبه ها مثل تغییر در معماری و ساخت و ساز اصولی . چون تبریز بزرگه و نباید کارهای کوچیک توش مطرح بشه! به خدا خیلی از کارها رو بسپری به چند تا جوون با سلیقه همشو یه روزه تحویل میده! ادم میبینه دیگه مثلا یه پروژه کوچیک چقدر به درازا میانجامه
    اینها میتونن تبریز رو متحول و به عنوان یه شهر منظم و اصولی تو دنیا مطرح کنن و الا با چند تا اپارتمان و تراکم منهای هویت نمیشه کاری از پیش برد و همش غرور بیجا و کاذبه!یه مشت شعار توخالی و تن پروری ! توهم اینکه شما بهترین در دنیا هستید در حالیکه نیستید!
    به قول شاعر : به عمل کار برآید به سخندانی نیس!

    5

    0
  8. امیر افندی گفت:

    بو برجن چوخ گوزل بیر محوطه سی وار
    بو برج دان باغلار باشلیر چاین کنارینان گدیر تا باسمنج باغلارنا وصل اولور اما کمال تاسف ده گورروخ کی بو باغلار گونده تخریب اولور و یرلرین تولیدیلره ،کارخانه لره و توکانلارا وریر کی شهرداری بو زمینه ده گره تز ورود الیب بو باغلاری حفظ الیه

    5

    1
  9. ناشناس گفت:

    کنگره های برج مگه قرار نبود باز سازی شوند؟ در محل کنگره ها گالوانیزه کشیدند یعنی چه؟
    کنگره های برج به مذاق کدام از ما بهترانی خوش نیامنده؟

    1

    0
  10. Mehdi گفت:

    با تبدیل این برج تاریخی به محل گردشگری و تفریحی، کاملا مخالف هستم. اولا این برج و باغات اطراف آن متعلق به دانشگاه تبریز می باشند و کاربری آموزشی و تحقیقاتی دارند. بودجه ی دانشگاه تبریز در حال حاضر اونقدر محدود و ناچیزه که حد اقل نیاز های خودشو نمیتونه تامین بکنه. اونوقت اگه داشته های دانشگاه تبریز رو هم ازش بگیریم واقعا چیزی براش نمی مونه.
    دوما: در صورت موافقت دانشگاه هم، متاسفانه شهرداری سابقه درخشانی در مرمت و مدیریت آثار تاریخی نداره، چه بسا با واگذاری این مجموعه ی سر سبز و دست نخورده، شهرداری محترم اقدام به ساخت پاساژ و تراکم فروشی در محل تحقیقات و آموزش دانشجویان بخت برگشته بکنه.!!

    0

    0

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo