شب یلدا؛ از چشم مخاطبان آذربایجان پشت پرده شب یلدای دیروز و امروز آذربایجانی‌ها/ بزرگ‌ترین بازار مسقف جهان در تب و تاب شب یلدا

شب یلدا در بین قوم آذربایجانی به عنوان شب چله( چیلله گجه‌سی)، خوانده می‌شود. اکثر مردم آذربایجان‌ در این شب طولانی سال طی رسوم کهن خود، در خانه بزرگ اقوام یا در خانه پدربزرگ‌ها و مادربزرگ ها گردهم می‌آیند و سنت حسنه صله رحم را به جای می آوردند.

به گزارش تبریزمدرن، اگر این روزها گذرتان به بازار تبریز و به عبارت دیگر بزرگ‌ترین بازار مسقف جهان بیافتد، به خاطر خرید برخی اقلام کالاها از این بازار، در آستانه شب یلدا حال و هوای دیگری دارد.

شب یلدا یا شب چلّه و به عبارت دیگر شب ۳۰ آذر ماه بلندترین شب سال در نیم‌کره شمالی زمین، هر سال خانواده‌ها را دور هم جمع می‌کند، تا اینکه تولد خورشید را جشن بگیرند.

شب یلدا در بین قوم آذربایجان به عنوان شب چله( چیلله گجه‌سی)، خوانده می‌شود. اکثر مردم استان آذربایجان‌ در این شب طولانی سال، طی رسوم کهن خود در خانه بزرگ اقوام یا در خانه پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها گردهم می‌آیند و ضمن دید و بازدید و به ویژه با به جای آوردن سنت حسنه صله رحم و دیدار با اقوام، خوراکی‌های خاصی مانند هندوانه، انار، آجیل و… را مصرف می‌کنند.

بزرگ‌ترین بازار مسقف جهان، در تب و تاب شب یلدا

با این وجود، متاسفانه برخی از این سنت‌های خوب قدیمی به خاطر تجمل‌گرایی و پیروی از فرهنگ تشریفاتی جدید رو به فراموشی است.

نکته قابل تامل دیگر در این روزها و به‌ویژه در آستانه شب یلدا، به واسطه فقدان نظارت کافی دولت در کنترل قیمت برخی اجناس شب یلدا است که اکثر خانواده‌ها و به‌ویژه قشر کم درآمد و متوسط جامعه ترجیح می‌دهند، با برپایی مراسم خاص و به خصوص خرید شیرینی، هندوانه، انار، آجیل و … این شب را سپری کنند.

از سویی، در گزارش میدانی هم ضمن صحبت با شهروندان شهر تبریز و بازاریان نیز به خوبی می‌توان به این واقعیت رسید که در آستانه این مراسم، اکثر کالاها و خوراکی‌های شب یلدای مورد نیاز مردم در این بازار به وفور در اختیار است و کمبود آن‌ چنانی هم در زمینه عرضه کالا، احساس نمی‌شود ولی مشکل و چالشی که مثل سایر ایام دیگر مردم و خریداران این بازار را آزار می‌دهد، نظارت و کنترل کم دستگاه‌های ذی‌ربط، مسؤولان و دست‌اندرکاران بر قیمت اجناس و گرانی برخی کالاها اساسی شب یلدا در این بازار است.

از سوی دیگر با گشت‌وگذار در بزرگ‌ترین بازار مسقف جهان و با دیدن قیمت روی اجناس به‌راحتی می‌توان به عینه مشاهده کرد که قیمت برخی اجناس و از جمله اقلام خوراکی‌های شب یلدا نسبت به یک ماه گذشته بالا رفته است.

شب یلدا، از چشم مخاطبان آذربایجان

محمد اکبری، مرد میان سال در این باره می‌گوید: دولت در رسانه‌ها اعلام می‌کند که به هیچ عنوان افزایش قیمت نخواهیم داشت ولی با اعلام این خبر شهروندان شاهد افزایش قیمت می‌شوند، این امر هم به عدم نظارت دولت برمی‌گردد که هر فروشنده‌ای به دلخواه خویش قیمت را بالا می‌برد.

این شهروند شهر تبریز می‌افزاید: در روزگار نه چندان دور، این مراسم با شیوه و آداب و رسوم ساده در خانه یکی از  بزرگ اقوام برگزار می‌شد و این همه نیز تجملات این روزها را نداشت و امروزه خانواده‌های کم‌درآمد با این همه گرانی چگونه شرمنده بچه‌های خویش نشود.

در کنار موارد بیان شده، بردن هدایای شب یلدا برای عروس‌ها از جمله آداب و رسومی است که برگزار می‌شود.

در حقیقت براساس رسم و رسوم ما ایرانیان و در رأس آنها آذربایجانی‌ها در شب یلدا (شب چله)، خانواده داماد برای عروس‌هایی که در دوران نامزدی هستند، شب چله‌ای یعنی یک هدیه‌ای از طلا، لباس، شیرینی ،هندوانه به همراه آجیل و شکلات و سایر میوه‌های فصل می‌برند.

آشفته بازار، خرید شب یلدا در بزرگ‌ترین بازار مسقف جهان

در این ارتباط نیز ناصر محمدی، پدری که به همراه پسر خود برای خرید شب یلدا برای عروس در این بازار حضور دارد، بر این باور است: با این اوضاع و احوال بازار و نبود درآمد کافی خانواده‌ها، خیلی از پدران در شب یلدا شرمنده خانواده‌های خویش خواهند شد.

وی می‌فزاید: پسرم چند سال است که فارغ‌التحصیل شده و لیسانس دارد ولی بیکار است و من کارگر با این وضعیت چگونه می‌توانم، این رسم شب یلدا را به جا بیاورم تا اینکه در پیش عروس خویش شرمنده نباشم.

رحیم صفری،کاسب ۶۰ ساله بازار تبریز که بیش از ۳۰ سال است در کار فروش چای و آجیل در این بازار است نیز در گفت‌وگویی می‌گوید: این بازار دیگر آن رونق چند دهه خویش را از دست داده، علت آن هم کاهش قدرت خرید مردم است.

وی می‌افزاید: به نظر می‌آید اکثر مردم برای وقت‌گذرانی، سپری کردن زمان و پرکردن اوقات فراغت به این بازار مراجعه می‌کنند و فقط نظاره‌گر اجناس و قیمت‌ها هستند چرا که همه چیز در این بازار هست ولی اکثر مردم دست خالی به خانه‌های خویش برمی‌گردند.

این شهروند تبریزی در ادامه در خصوص خریدهای شب یلدا از این بازار نیز می‌گوید: یکی از خرید خانواده‌ها برای شب یلدا آجیل است، مردم با این وضع اقتصادی چگونه یک کیلو آجیل و پسته با قیمت ۴۰ تا ۵۰ تومان بخرند،نباید در این ارتباط مردم را مقصر دانست و باید دولت فکر اساسی برای رفاه جامعه داشته باشد.

پشت پرده شب یلدای دیروز و امروز آذربایجانی‌ها

حسین مجیدی، جوان دیگر شهروند تبریزی که برای خرید کفش به بزرگ‌ترین بازار مسقف جهان مراجعه کرده، نیز از فراموش شدن برخی سنت‌ها و آیین‌ها در این خطه خبر می‌دهد و می‌افزاید: مردم و به‌ویژه قشر جوانان، تحصیل‌کرده و نسل امروز به‌دلیل بسیاری از مشکلات و از جمله نداشتن شغل مناسب، بیکاری، وضع اقتصادی وخیم و بسیاری از چالش‌های دیگر به سختی روزگار سپری می‌کنند چرا که به طور مثال بنده برای خرید یک جفت کفش باید چند ماه منتظر بشوم تا اینکه با مناسب شدن پس‌انداز بتوانم خرید لازم را داشته باشم.

این تحصیل‌کرده خطه آذربایجان اضافه می‌کند: چند سال است که مراسم شب یلدا در خانواده وی به نوعی برگزار نمی‌شود و فقط در رسانه‌ها و شبکه‌های مجازی این سنت ایرانی و قدیمی را دنبال می‌کنیم.

وی می‌گوید: این رسم رفته رفته برای طبقه پایین جامعه به کلی رو به فراموشی است و علت آن اینکه مردم قدرت خرید شب یلدا را از دست داده‌اند و امروزه فقط این مراسم برای قشر مرفه جامعه است که آنها با تجملات خاص برگزار می‌کنند، قیمت آجیل و هندوانه هم برایشان اهمیت ندارد که با چه قیمتی ارائه شود.

شبی برای آشتی و حفظ سنت‌های قدیمی

فرجام سخن اینکه هرچند جامعه‌شناسان و مردم‌شناسان در این ارتباط بر این باور هستند، طی سال‌های اخیر بعضی از مراسم و سنت‌های قدیمی و به‌تبع آن یلدا در ایران کمرنگ شده است اما هنوز هم ۳۰ آذر هر سال در همه مناطق کشورمان ایران عزیز و در رأس آنها آذربایجان، این آیین با شور، شوق و شعور خاصی برگزار می‌شود.

با این اوصاف در خطه آذربایجان هم شب یلدا به عنوان شب چله( چیلله گجه‌سی)، خوانده می‌شود. اکثر مردم استان آذربایجان‌شرقی در این شب طولانی سال، هندوانه و یا به عبارت دیگر «چیلله قارپیزی» می‌خورند و معتقدند به دلیل اینکه فصل زمستان در آذربایجان بسیار طولانی و سرد است، با خوردن هندوانه لرز و سوز سرما تاثیر چندانی نخواهد داشت.

نکته مهم‌تر اینکه برخی شهروندان این سرزمین معمولاً هندوانه را از چند ماه پیش خریداری کرده و در خانه برای شب یلدا نگهداری می‌کنند.

معمولاً در این شب همه اقوام در منزل یکی از بزرگان فامیل جمع شده و این شب را با خوردن انواع غذای پخته شده در منزل چون کوفته، برنج، مرغ ، خشیل، آش و انواع میوه‌ها از قبیل هندوانه، انار و مرکبات و تنقلات موجود در منزل شامل خشکبارهایی چون انگور، بادام و سنجد، قاورقا (گندم برشته با شاهدانه)، آجیل، لبو، هویج، حلوای گردو، به ویژه با گفتن داستان‌های قدیمی تا پاسی از شب را می‌گذرانند.

منبع: فارس/ موسی کاظم زاده

6
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۸ پاسخ

  1. 46645 گفت:

    لطفا در این گزارش بجای واژه ی مجعول یلدا، از چیلله گئجه سی استفاده نمایید.

    2

    5
    • ناشناس گفت:

      لطفا اندازه سر سوزن هم که شده سواد خودتون رو بالا تر ببرید
      شب چله همون یلداس تازه یلدا درست تر هست
      چله همون چهل در فارسی هست به معنی چهل روز سرد زمستان
      مجعول فرهنگ و تمدنی هست که با تخریب و تحریف تمدنی دیگه ساخته بشه

      5

      3
      • چیلله گئجه سی گفت:

        کاربر محترم، اگر قرار باشه همه بگن “شب یلدا” کی میخواد به فرهنگ خودمون که داره زیر دست و پای من و شما له میشه هم نیم نگاهی داشته باشه و بگه “چیلله گئجه سی”؟! منصف باشیم و کمی هم دردمند فرهنگ غنی خودمان.

        2

        2
      • چیلله گئجه سی گفت:

        این همه شده یک جور مرض! هر چیزی رو به زور به ریشه فارسی ربط داده میشه. آخه عزیز دل، چله کجا چهل کجا؟! همین جور یک چیزی سرهم میکنی می نویسی حواست هم نیست. زوری که نیست!

        1

        1
  2. حافظ _ شیراز گفت:

    شب یلدا یک جشن و آئین ایرانی محسوب می شود و از هزاران سال پیش ایرانیان مراسم شب یلدا را برگزار می کرده اند .
    حتی تعدادی از جشنها و اعیاد مهم کشورهای دیگر بر گرفته شده و از شب یلدای ایرانیان تاثیر پذیرفته ، و تقریبا با اندکی تغییرات به آن کشورها راه پیدا کرده که امروزه تاریخدانان ١٠٠% این را ثابت کرده اند . مهمترین جشنی را که می توان نام برد جشن کریسمس سال نو مسیحیان می باشد که با اندکی تغییرات و تا حدودی همزمان با هم برگزار می شود ، که این باعث افتخار برای ما ایرانیان می باشد .
    ایران از سال ١٣٩۴ تقاضای ثبت شب یلدا را به عنوان میراث فرهنگی و معنوی ایران به یونسکو اعلام کرده و پرونده هم باز شده به نام ایران ولی با وجودی که هیچ کشور دیگری ادعایی در مورد شب یلدا ندارد متاسفانه مسئولین کشور ما هنوز تقاضای بستن پرونده شب یلدا و ثبت کامل آن به نام ایران را در یونسکو نکرده اند و این نشاندهنده سهل انگاری مسئولین ایران می باشد . در گذشته هم به خاطر سهل انگاری و تعلل مسئولین ایرانی باعث شد که بعضی از میراث فرهنگی و معنوی ایرانیان به نام دیگر کشورها ثبت شود و یا با میراث فرهنگی و معنوی ایرانیان شریک شوند ، که هیچگونه ربطی هم به آن کشورها نداشت . لذا از مسئولین محترم کشورمان تقاضا دارم که هر چه زودتر نسبت به تعیین تکلیف شدن پرونده ثبت شب یلدا و ثبت آن به نام کشور عزیزمان ایران در سازمان یونسکو اقدام نمایند .

    4

    1
  3. شیراز دارالعلم گفت:

    پیشاپیش فرا رسیدن شب یلدا را به کاربران محترم این سایت و همه ایرانیان و ایرانی تبارها تبریک عرض می کنم و امیدوارم شب یلدای شادی را درکنار خانواده محترم و عزیزتان برگزار کنید٠
    شب یلدا جشن و سنتی کاملا ایرانی می باشد ، که اجداد و نیاکان ما طی هزاران سال آن را برگزار کرده و با اندک تغییراتی این جشن به ما به ارث رسیده و ما هم وظیفه داریم این جشن و مراسم آن را به نسلهای آینده منتقل کنیم . ما در صورتی می توانیم این جشن را به نسلهای آینده منتقل کنیم که مراسم این شب را برگزار کنیم تا آنها ببینند و آنها هم به نسلهای بعدی خود منتقل کنند٠

    3

    0
  4. شیراز دارالعلم گفت:

    پیشاپیش فرا رسیدن شب یلدا را به کاربران محترم این سایت و همه ایرانیان و ایرانی تبارها تبریک عرض می کنم و امیدوارم شب یلدای شادی را درکنار خانواده محترم و عزیزتان برگزار کنید٠
    شب یلدا جشن و سنتی کاملا ایرانی می باشد ، که اجداد و نیاکان ما طی هزاران سال آن را برگزار کرده و با اندک تغییراتی این جشن به ما به ارث رسیده و ما هم وظیفه داریم این جشن و مراسم آن را به نسلهای آینده منتقل کنیم . ما در صورتی می توانیم این جشن را به نسلهای آینده منتقل کنیم که مراسم این شب را برگزار کنیم تا آنها ببینند و آنها هم به نسلهای بعدی خود انتقال دهند٠

    3

    0
  5. آرمان گفت:

    شب یلدا هم اومد و گذشت به ما که خیلی خوش گذشت . امیدوارم به هموطنان عزیزمان هم خوش گذشته باشد .

    3

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo