لزوم احیاء گوشه ای از کاخ های باغشمال در پارک در دست احداث اراضی ارتش(باغشمال)

 

«باغشمال » امروزه نام چهارراهی است شلوغ در قلب تبریز و نیز نام ورزشگاهی که پیش از این و در دهه شصت و هفتاد، برخی از بازی های تیم تراکتورسازی و ماشین سازی در این ورزشگاه برگزار می شد. تا اینکه به دلیل ترافیک بیش از حد خیابان های اطراف و ازدحام جمعیت ، ورزشگاه باغشمال تبریز آن جایگاه خود را از دست داد. هر چند باید اعتراف کرد که باغشمال چندین دهه پیش از این، و در دوران پهلوی اول، اعتبار تاریخی خود را از کف داده بود.

به گزارش تبریز مدرن، گرچه امروز از باغشمال تبریز و کاخ ها و باغ های آن تقریبا هیچ چیز باقی نمانده است، اما میشود یادی از آن بناهای شکوهمند کرده و با نصب ماکت کاخهای نابود شده باغشمال درپارک در دست احداث باغشمال در اراضی ارتش عظمت تمدن تبریز را در معرض دید عموم قرارداد تا بدین وسیله پارک موضوعی جدیدی در تبریز شاهد باشیم.


همانطورکه میشود ربع رشیدی (اولین شهر دانشگاهی جهان)، و یا میدان عظیم صاحب الامر (بزرگترین میدان تاریخی حکوکتی جهان)، و یا احیا گورستانهای تاریخی تبریز مثل سرخاب – مقبره الشعرا (بزرگترین مقبره شعرا و عرفای جهان) و گورستان چرنداب و دهها قبرستان تاریخی دیگر، و یا احیا گوشه ای از پایتخت بزرگ ایران در تبریز یعنی (شبیه سازی شنب غازان و نمادهای آن)، و یا احیا تونلهای تاریخی و زیرزمینی شهر تبریز، و موارد دیگر را احیا کرد، میشود باغشمال را فقط با هزینه اندک حداقل (یاد) کرد!

چیزی که خواستار اکثریست شهروندان تبریز است  احداث پارکی با موضوعیت و مدلسازی باغشمال قدیم در مرکز شهر و در اراضی ارتش میباشد که منجر به شناساندن هویت نابود شده تبریز طی قرن های گذشته میگردد.
کوچکترین کار اینست که ماکتهای ابنیه ها و کاخهای باغشمال ساخته شده و در وسط این پارک قرار داده شود و کار بزرگتر اینست که یکی دو مورد از آن عمارتهای زیبای باغشمال دوباره با همان مدل ساخته و پارکی زیبا ساخت.

این حداقل کاریست که میتوان برای باغمشال هویت نابود شده تبریز توسط پهلوی، انجام داد.

گزارشی از مجموعه باغشمال تبریز

باغْ‌شمُالْ یا باغ شازده (به ترکی آذربایجانی: شازدا باغی) یکی از باغ‌ها و محله‌های تاریخی و معروف شهر تبریز است که در جنوب شرق این شهر واقع شده‌است. این باغ به دستور یعقوب آق‌قویونلو بنا شده و در دوران صفوی و قاجار، شاهزادگان میهمانی‌های خود را در آن برگزار می‌کرده‌اند. عباس میرزا و دیگر شاهزادگان قاجار در دوران شاهزادگی خود با احداث ساختمان‌ها و کاخهای گوناگون در محوطهٔ باغ‌شمال، بیش‌ترین رونق و آبادانی را به آن بخشیدند؛ به گونه‌ای که این باغ پس از عباس میرزا به «باغ شاهزاده» مشهور گشت. در سال ۱۳۰۸ خورشیدی باغ‌شمال به تملک شهرداری درآمد و سرانجام به جهت عدم علاقه و رسیدگی حکومت پهلوی ویران شد؛ همچنین ورزشگاه تختی نیز در بخشی از این باغ بزرگ و تاریخی احداث گردید.

فرهاد میرزا در این رابطه می‌نویسد:

طول باغ‌شمال تبریز یک هزار و پنجاه ذرع تبریز و عرض آن پانصد و بیست و چهار ذرع تبریز است.

photo_2015-08-17_11-40-59photo_2015-08-17_11-41-04photo_2015-08-17_11-40-54

 

photo_2015-08-17_11-40-10

 

باغشمال

تبریز قدیم

باغمشال قدیم

عمارتهای قدیم تبریز


«عمارت کلاه فرنگی باغشمال» و اقدام دور از انتظار محمدعلیخان تربیت

باغشمال


تبریز را که خوب بشناسی نامش را زیاد شنیده ای «خیابان باغشمال» یکی از قدیمی ترین خیابان های تبریز است. از نامش مشخص است که روزگاری در شمار سبزترین مناطق شهر به حساب می آمده. برای فهمیدن آنچه در این منطقه بوده باید به کتاب های تاریخ رجوع کرد. آن وقت است که به قول “اولیا چلبی” – سیاح معروف استانبولی که شبی میهمان محفلی در این باغ بوده – میهمان نشانه ای از روضه ی رضوان خواهی شد.

آنچه که از گشت و گذار در کتاب های تاریخی به دست می آید بیانگر این نکته است که باغ های منطقه ی باغشمال از قدیمی ترین باغ های شهر تبریز بوده است. این باغ بزرگ دارای چندین بنا بوده که پیشینه ی آن ها به قرن نهم هجری باز میگردد و در طول تاریخ بارها دستخوش تغییر شده است تا اینکه در عصر قاجار عمارت کلاه فرنگی بر بقایای آن ساخته شد.
فرهاد میرزا مورخ بزرگ این عصر در کتاب جام جم خود می نویسد: «در دولت قاجاریه آن شهر از قدوم میمنت مرحوم ولیعهد عباس میرزا چنان معمور گردید که رشک امصار و بلدان شد. عمارات نیکو و بساتین دلکش از آن شاهزاده در دارالسلطنه تبریز باقی است و بهترین آن باغشمال است و آن باغ محتوی بر پنجاه هزار خروار من است.»

اگر کسی بخواهد بداند که بناهای داخل باغشمال چگونه بوده، بهتر است سری به کتاب “تاریخ دارالسلطنه تبریز” از نادر میرزا شاهزاده ی مورخ قاجار بزند، نادر میرزا می گوید: «یک قطعه باغ بزرگ است که از دری که رو به شمال باشد بدان داخل شوند. دو خیابان از دو سوی کشیده همه جای آن عمارت از دو طرف درخت سیب و امرود باشد به نظم و ترتیب. چون نزدیک عمارت رسد آنجا با سه پله به سطحی رسد که آبگیری بزرگ در آن باشد. بس عمارتی عالی اینجا بنا نهادهاند که از راهرو و ایوان با پله ها از دو سوی بدان عروج کنند. آنجا تالاری باشد وسیع و بلند که یک روی آن سوی شمال شهر هفت پنجره دارد. و روی دیگر به باغ گلستان و کوه سهند و قلل بربرف آن…»
اما طرح توسعه و گسترش باغشمال تنها در عصر عباس میرزای ولیعهد باقی نماند. بلکه در عصر ولیعهدی مظفرالدین میرزا نیز این باغ های زیبای بهشتی توسعه یافته اند و به احتمال قوی ساختمان نهایی عمارت کلاه فرهنگی این باغ در عصر مظفری ساخته شد.

باغشمال تبریز

زمین پادگان ارتش تبریز

تاریخ تبریز

تبریز

دونالد ویلبر بازرگانی اهل وین، در کتابی به نام “باغ های ایران و کوشک های آن” توصیف مفصلی از بناهای بعد از عصر مظفری می دهد: «در محل تقاطع طرح صلیبی چند حیاط و کوشک بزرگی احداث شده بود. کوشک، ساختمانی با یک طبقه و اتاق های متعدد بود که در اطراف تالار مخصوص پذیرایی ساخته شده بود. این کوشک از سنگ مرمر سفید بنا شده و دیوارهای آن با نقاشی دیواری تزیین گردیده بود. طالار مرکزی آن دارای گنبدی بوده که نمای خارجی اش را زر اندود کرده بودند. در استخرهای مجاور قایق هایی دیده می شد که آنها را بسیار استادانه ساخته بودند تا جنگ های دریایی را نشان دهند.»

این باغ تا اواخر دوره ی قاجار آباد بوده و در همان دوران تبدیل به تفرجگاهی عمومی شده. در برخی منابع تاریخی آمده است که روس ها در زمان خروج از آدربایجان با پتک و تبر به جان ستونهای زیبا و منقش آن افتادند. تا اینکه در سال ۱۳۰۸ زمانی که محمدعلی خان تربیت شهردار تبریز بود اراضی آن تکه تکه شد و به فروش رفت. علیرغم خدمات بسیار زیادی که از محمدعلی خان تربیت در تبریز باقی مانده، نمی توان از این واقعه به عنوان یک اقدام بعید و دور از انتظار در کارنامه روشن و مملو از خدمات او یاد نکرد. به این ترتیب قسمت هایی از باغ شمال تحت تملک دولت قرار گرفت و دیگر بخش های آن بعد از شهریور ۱۳۲۰ تبدیل به ورزشگاه شد. و به این ترتیب داستان قصر باشکوه دیگری در تبریز به افسانه ها پیوست.

در پایان انتظار داریم مدیران فعلی بفکر کاری افتخار آمیز و ماندگار برای تبریز باشند و حداقل بخشی مهم و زیبا از تاریخ تبریز را احیا و یاد آنرا زنده کنند.

22
1

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۸ پاسخ

  1. مسعود گفت:

    پیشنهاد بسار خوبیه . یه موزه ماکتی از تبریز قدیم
    موافقم

    5

    0
  2. Arash گفت:

    عالی میشی در پارک جدید کاخ کوچکی به نام باغشمال درست کنن و باعث ابهت پارک و گذشته باغشمال میشود به امید شروع هر چه سریع تره احداث پارک و شاید احداث کاخ باغشمال

    3

    0
  3. محمد گفت:

    اگر باغ شمال اصفهان، شیراز یا تهران دا اؤلسِیدی نه اؤلاردی ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟ بیر منبع درآمد اؤلاردی شهره . توریست ألینن یئر اؤلماز دی . ربع رشیدی میدان صاحب آباد شنب غازان و ….
    ۷۰۰-۸۰۰ ایل قدمتی اؤلان بیر باغ !!!
    بیر باغ کی نئچه دنه ایچینده کاخ واری دی !!!
    تبریز و آذربایجان بیر بهشت دی . حیف قدرین بیلمیریخ .

    4

    0
  4. ناشناس گفت:

    به به تبریز قدیم چی بود !

    3

    0
  5. خسروقدیم گفت:

    وقتی مورخان معاصر به تقلید از منابع غیر واقعی درحال کوبیدن عصر قاجار بایکوت حقیقت توسط پهلوی به درخواست بریتانیا برای جدای ملل ترک که به پایان دادن امپراطوری عثمانی به هیچ عرفی پایبند نبوده وهمه چیز را فدای خواسته شوم خود کرد بمباران حقایق قاجار که متاسفانه هنوز هم ادامه دارد.حتی اجازه تحقیق وتحفض و ارایه مقاله را ندهند بدیهست که تاریخ معصر ما ۱۵۰سال را فقط با این عنوان به خورد مردم میدهند که قاجا….حرم سرا…نصف ایران… وخال یک زن…
    تاسف و۱۰۰تاسف برای ملتی که پیشینه وگذشته خود را بدون هیچ تحقیقی به باد عوامل معلوم الحال میدهن. دراینده باید پاسخگو باشند.هیچ کس نیامد بگوید خیلی از اولین ها در همین عهد بود از واکسیناسیون گرفته تا سینما وعکاسی شکل لباس متحدو………..
    حتی با نام عباس میرزا نیزکه با بیماری مزمن :کلیه: سالها با قشون روس عثمانی جنگید بی مهری میکنن
    کسی دراین مورد حرف نمیزند که همزمان روس تزار فروریخت..امپراطوری اتریش ومجارستان ازهم گسست عثمانی به ۳۲کشور تقسیم شد.
    اری حق باشماست قاجار شکست روس درایروان تفلیس زمیمه مجدد ان به ایران وووووو….دیگر هیچکدام نبودن ..
    نه دوستان حقیقت قاجار زمانی قابل قیاس خواهد بود که منصفانه با تحقیق مراجع به مستندات منطقه وهمچنین فرا منطقه ی صورت پذیرد..
    چه انتظاریست که ساختمانهای ان عهد باقی بماند

    14

    4
    • ناشناس گفت:

      یعنی جدا شدن چند استان ایران توسط روسیه از ایران در زمان قاجار حقیقت نداشته . وام گرفتن شاهان قاجار از بانکهای انگلیس و روس برای رفتن به اروپا برای خوش گذرانی دروغ بوده . عیاشی های شاهان قاجار دروغ بوده . فرستاده شدن احمد شاه آن هم با خفت و خاری به اروپا حقیقت نداشته و ………

      3

      8
      • ناشناس گفت:

        بد بین نباش واقیعت اون قسمت آذربایجان و ارمنستان که جدا شد از ایران مگه الان حال و روز مردمش بدتر از ایرانه دارن دعا به جونش میکنن. شاه وظیفه مملکت داری داره پایدارترین حکومت مال قاجاریه بود عیاش پهلوی بود . شاهان قجری دروازه تمدن و فرهنگ رو به ایران که مردمش شپش زده بود وا کرد. ولی خب شما خوب بلدید خدمت یه شاه رو چطور به وردستش امیرکبیر نسبت بدین. حرص نخور زیاد

        3

        1
      • ناشناس گفت:

        نخیر حقیقت نداشته . خفت و خواری اینه که عجوزه ای مثل تو بخواد در مورد دوران قاجاریه نظرات کج و کوله ارائه بده

        3

        1

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo