حاشیه نشینی در متن تبریز

حاشیه نشینی در متن تبریز

حاشیه نشینان کسانی هستند که از لحاظ فرهنگی انسانی دو رگه بوده ودر زندگی فرهنگی در جهت متمایز قرار گرفته و زندگی می کنند و با هر دو گروه نیز شریک هستند این افراد مایل نیستند از گذشته خود بگویند و هنوز همه ابعاد جامعه میزبان خود را نیز نپذیرفته اند. رابرت پارک جامعه شناس

به عبارت ساده حاشیه نشین به کسانی اطلاق می شود که با وجود سکونت و زندگی در شهر به هر دلیل نتوانسته اند از امکانات و خدمات اولیه شهری استفاده کنند و در محلات فقیر نشین که عمدتا در حاشیه شهر قرار گرفته اند ساکن شده اند. البته این را هم در نظر بگیریم که حاشیه نشینان عمدتا روستایی نیستند و ساکنان سابق شهر که توان زندگی از لحاظ اقتصادی در داخل شهر را ندارند به مناطق حاشیه نشین رانده می شوند.
پایان اصلاحات ارزی سال ۱۳۴۰ و آغاز مقدمات مدرنازیسیون و شهرنشینی و برهم خوردن نظام زراعت و کشاورزی را می توان نقطه عطف شروع حاشیه نشینی در اکثر شهرهای بزرگ و صنعتی دانست. تعداد کثیری از روستاییان که زمین های زراعی خود را از دست داده بودند به شهرها هجوم برده و به ساخت و سازهای غیر قانونی و غیر رسمی در حاشیه شهرها پرداختند و به صورت غیر اصولی منازلی را فقط به عنوان سرپناه ساخته و به دلیل عدم توانایی کنترل جمعیت و جلوگیری از ساخت و سازهای بی رویه، روز به روز شاهد افزایش این جمعیت در شهرها شدیم .این در حالی است ساخت و سازها باری نیز روی دوش شهرداری ها و نهادهای و مسوولین شهری بابت خدمات رسانی گذاشت.

آمارها تکان دهنده ای از رشد حاشیه نشینی در شهرهای بزرگ به گوش می رسد و می توان گفت آمار فاجعه بار است. با این که آمار دقیقی از حاشیه نشینان شهر در دست نیست ولی به طور تقریبی می توان گفت ۱۰ میلیون نفر از هموطنانمان در مناطق حاشیه شهرها ساکن هستند. ۲۵ درصد جمعیت ۸٫۵ میلیونی پایتخت یعنی چیزی بیش از ۲ میلیون نفر حاشیه نشین می باشند. وضعیت دومین شهر بزرگ ایران وخیم گزارش شده و یک سوم جمعیت ۳ میلیون نفری مشهد یعنی یک میلیون نفر نیز در حاشیه مشهد ساکن هستند اما شهر خودمان تبریز به لحاظ صنعتی بودن و مرکز استان از این قاعده مستثنی نیست. بنا به گفته شهردار تبریز ۴۵۰ هزار نفر حاشیه نشین که اکثر در شمال شهر می باشند ساکن شهر هستند یعنی اگر جمعیت خود شهر تبریز را در نظر بگیریم، این شهر نیز مانند مشهد یک سوم حاشیه نشین دارد.

 

با این حال اگر حادثه طبیعی مثل زلزله در تبریز اتفاق بیافتد چه فاجعه ای رخ خواهد داد. حتی توان و امکان امداد رسانی در این مناطق به دلیل ساخت پلکانی و شیب زیاد و تنگی گذرها وجود نخواهد داشت. این می تواند زنگ خطری برای مسوولین شهری باشد. جامعه شناسان معتقدند که یک راه حل فوری برای موضوع حاشیه نشینی وجود ندارد و باید کاری انجام داد که ساکنین این مناطق خود به این نتیجه برسند که محل سکونتشان مناسب زندگی نبوده و بایستی به حاشیه نشینی پایان دهند.
مسوولین شهری تبریز پروژه هایی را بدین منظور در نظر گرفته اند که اگر بخواهیم به آنها اشاره کنیم پروژه ۲۲۰ واحدی ارم می باشد که تکمیل و تحویل ساکنین شده است. پروژه مسکونی دیگری در این منطقه در نظر گرفته شده که در حال انجام اقدامات اولیه است. پروژه مسکونی شهرک اندیشه نیز  در جنوب غرب تبریز در حال اجراست. البته با توجه به حجم بالای حاشیه نشینی در این شهر به نظر می رسد پروژه های مذکور جوابگوی جمعیت عظیم حاشیه نشینان شهر تبریز نخواهد بود. شهرداری تبریز از همکاری نکردن دستگاه های عمرانی از جمله استانداری، فرمانداری و اداره کل راه و شهرسازی در خصوص کمک به برطرف کردن حاشیه نشینی انتقاد کرده و معتقد است در انجام این وظیفه نبایستی به شهرداری اکتفا شود. تعداد زیادی نیز پروژه های مسیرگشایی شهری در قالب باز آفرینی شهری در این شهر در حال انجام می باشد. پروژه مسیر گشایی اصلی امتداد خیابان ۴۲ متری انقلاب نیز که قرار بود تا یوسف آباد امتداد یابد و می توانست به منزله رگ حیاطی در این منطقه عمل کند سالهای سال است به دلایل اقتصادی متوقف مانده است. با همه این اوصاف بایستی بپذیریم حاشیه نشینی یکی از بزرگترین معضلات شهری تبریز می باشد و صرف احداث چند بلوک مسکونی و مسیرگشایی های طولانی مدت مشکلی از این بافت شهری حل نخواهد شد و از آن مهمتر نیز شکل گیری حاشیه نشینی های جدید در روستاهای اطراف تبریز است که به شکل فزاینده ای در حال افزایش است و بایستی جدی گرفته شود.

نوشته: علی فرهی

8
1

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

یک پاسخ

  1. علی گفت:

    با این وضع کشور انتظار چیو داشته باشیم… فلاکت بدبختی ….

    6

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo