چای نوشیدنی محبوب دیار آذربایجان

چای نوشیدنی محبوب دیار آذربایجان

 لذت یک استکان چای در دالانهای تاریخ تبریز

حیاط قدیمی بزرگی را در یک عصر تابستان تصور کنید.تخت بزرگ مفرش، سماور زغالی مسی و صدای غلغل جوش آب، استکان های کمر باریک، نعلبکی های قرمز و سفید گلدار، قوری و قند و قندان چه لذتی دارد نوشیدن چای در این حال و هوا.
چای یکی از دلچسب ترین و محبوب ترین نوشیدنی های دیار آذربایجان است که طرفداران پر شماری در این خطه دارد. و با زندگی و فرهنگ مردم این دیار آمیخته است و در زندگی روزمره مردم جایگاه ویژه ای باز کرده است .مردم این خطه حتما در طول روز زمان هایی را جهت صرف چای جدا می کنند و در اکثر خانه ها می توان سماور زغالی پیدا کرد و به نوشیدن چای لذیذ دم شده با این سماورها اهمیت زیادی داده می شود. مخصوصا در گشت و گذار و مسافرت دم کردن چای با آب جوش سماورهای ذغالی و یا کتری از ملزومات اصلی سفر می باشد. هیچ مسافر یا میهمانی چای نخورده رها نمی شود. نخوردن چای حتی برای عده ای بی احترامی تلقی می شود.
چای در این دیار به صورت قند پهلو صرف می شود و بر خلاف بعضی نقاط قند و یا شکر داخل استکان ریخته شده و به صورت دیشلمه (لای دندان) صرف می گردد. چای شیرین با شکر، قند یا نبات درست شده و اکثرا در صبحانه ها میل می شود و در بعضی موارد از خرما یا توت خشک و یا شکر پنیر و دیگر شیرینی ها نیز استفاده می شود.

در بعضی موارد نیز تعدادی مطابق عادت قند را داخل چای فرو برده و سپس در دهان قرار می دهند و بعد چای می نوشند.
مگر می شود نوشیدن چای لذیذ در فرهنگ و ادبیات این سرزمین جایی نداشته باشد و نادیده گرفته شود. استاد شهریار در چند قسمت از اشعار خود نوشیدن چای دورهمی و آداب و رسوم منطقه را به زیبایی به تصویر می کشد.
شجاع خالا اوغلونون باکی سوقتی
دامدا قوران سماواری صحبتی
یادیمدادی شسلی قدی قامتی
جونممه گین تویی دونوب یاس اولدی
نه نه قیزین بخت آیناسی کاس اولدی

و یا استاد در شعر یار قاصدی

سن یاریمین قاصدی سن / ایلش سنه چای دمیشم
خیالینی گوندریبدی / بس کی من آخ وای دمیشم

و یا در ترانه معروف کوچه لره سو یپمیشم یار گلنده توز اولماسین سماوارا اود سالمیشام ایستیکانا قند سالمیشام به نحوی به نوشیدن چای اشاره شده است حتی لذت خوردن چای در بعضی از تاپماجالار نیز جای باز کرده،
گلینه باخ گلینه الینی قویوب بلینه ندندی ندندی آغ گوموشدن بدندی اورتاسینا اود دوشوب گدین گورون ندندی
ندندی ها ندندی باغرین باشی زدندی قیراغی سو ایچی آود گدین گورون ندندی
باشینا کلم باغلایار اوره یی ورم باغلایار اورول اوشاغینی ییغیب دستمال آلیب هی آغلایار که همگی به سماور و دم کردن چای اشاره می شود ودر نمونه دیگری نیز به قند شکن پرداخته می شود.
چای خانا دا ایشله نیر هردن شکر دییله ییر

در این سرزمین چای علاوه بر منازل، سرکار و مراسمات در قهوه خانه ها و چایخانه ها که بیشتر جنبه دورهمی و فراغت از کار دارد صرف می شود. البته این مکان ها اغلب مردانه می باشند و به ندرت در بعضی مکان ها که بیشتر جنبه گردشگری دارند زنان نیز می توانند از این مکان ها استفاده نمایند.چایخانه ها محل ساده بی غل و غش با تعدادی نیمکت و صندلی است گویی سرعت گذر زندگی در این مکانها متوقف شده است و برای خوردن چای همیشه وقت هست. اگر کسی عجله ای داشته باشد میتواند چای را در نعلبکی ریخته و پس از مقداری خنک شدن بخورد.
در بیشتر موارد عمومیت دارد چای به صورت طعم دار دم شود و چای کهلیک اوتی (کاکوتی) یکی از این نوع چای ها می باشد که با استفاده از گیاه خودرو کوهی که مزاج گرم و بوی خوشی دارد تهیه می شود.چای های با طعم دارچین گل محمدی و لیمو از دیگر چای های پر طرفدار هستند.

چای نوشیدنی رسمی تمام مراسمات جشن و عروسی، خواستگاری، عزا، مرثیه، اعیاد میهمانی و … این منطقه محسوب می شود و از ضروریات اصلی جهیزیه عروس وسایل تدارک چای مثل استکان، سینی، قوری، قندان و سماور می باشد به طوری که در برخی خانه ها سماور دایما روشن می باشد.
نوشیدن چای برای مردم این منطقه محدود به فصل یا آب و هوای خاصی نیست و از میل کردن آن لذت می برند و دلیل آن رفع عطش در گرما و گرم کنندگی آن در سرما می باشد.
پذیرایی و نوشیدن چای در میهمانی آداب خاصی دارد و با تعارف به بزرگترها شروع می شود وجود حباب روی چای، وجود برگ داخل چای میهمان و به اصطلاح محلی تیلیف، ریخته شدن و سر ریز بودن آن در میهمانی زشت تلقی میشود. برخی اعتقاد دارند که نوشیدن یک عدد چای توسط میهمان باعث بدهکاری میزبان می شود و حداقل بایستی دو استکان چای توسط میهمان نوشیده شود. از طرف دیگر کسانی که زیاد چای می خورند به شوخی تذکر داده می شود قارنیندا پالتار سویا چکیرسن؟ یعنی تو شکمت لباس آب میکشی؟

و اما نوشیدن یک استکان چای زیر سقف بازار حال و هوای دیگری دارد. بازاری به وسعت تاریخ که صدها سال میزبان مسافران، بازاریان و خریدارن از دور و نزدیک بوده است. بازار تاریخی تبریز بزرگترین بازار سرپوشیده جهان سال های سال محل رفت و آمد مسافران و تبریزی ها جهت خرید و فروش، گردش، عزاداری و… است. طبیعی است نوشیدنی محبوب نیز در آن جا باز کرده تا کمکی به رفع خستگی و خوش و بش عابران و بازاریان شود.
با عبور از راه روهای بازار عطر و بوی چای و گرمای ذغال سماورهای بزرگ ناخواه به صرف یک استکان چای لذیذ دعوت می شوید تا لبی تر کرده و توقف کوتاهی داشته باشید روی نیمکت و صندلی های چوبی نشسته و نظاره گر مردمی باشید که از نقاط دور و نزدیک و به بهانه های به بازار آمده اند و خستگی پاهایتان را به فراموشی بسپارید.

این چایخانه ها در سراسر بازار دیده می شوند و اغلب توسط یک نفر اداره می شوند و خاصیت این چایخانه ها قرار گرفتن در محل های اصلی عبور و مرور از جمله ورودی تیمچه مظفریه می باشد. اکثر این چایخانه ها سرپایی بوده و عده ای نیز برای پذیرایی صندلی و تخت های چوبی کوچکی قرار داده اند.

این چای خانه ها عموما در محل های پرتردد بازار مثل مظفریه، راسته بازار، سرای امیر و سرای قند فروشان قرار دارند و به ندرت می توان جای خالی برای نشستن و خوردن چایی در آن ها پیدا کرد. بیش از چهل عدد از این چایخانه ها در بازار فعال هستند و عده ای از چای چی ها نیز هستند که با سماورهای کوچک در بازار چرخ میزنند و برای حجره ها و مسافرین چای لذیذ پخش می کنند.
چایخانه های جدیدی نیز در سرای میرزا جلیل و صادقیه شروع به کار کرده اند که نوشیدن یک فنجان چای در آن ها خالی از لطف نیست.

ختم کلام اینکه چای نوشیدنی محبوب دیار آذربایجان است و بیانگر گرمی صمیمیت و دوستی مردمان این دیار می باشد.

نوشته: علی فرهی

9
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۳ پاسخ

  1. Arash گفت:

    درسته ولی چای خانه درست حسابی در شهر نیست
    که فقط چای بده و زوجین و حتی دوست پسر و دختر و خانواده بتونن چای بخورن اونجا

    0

    3
  2. ناشناس گفت:

    خب طبیعیه چای نوشیدنی محبوب ترکها باشه وقتی هوا اونجا سرده هیچی مثل چای داغ نمی چسبه. بدن رو حسابی گرم میکنه و حال آدمو جا میاره

    4

    0
  3. یولدان کئچن گفت:

    چای، تک لیخ زامانلاری منیم لاب یوخون یولداشیم… [هئچ اؤزومده بیلمه دیم نه دئدیم!]

    1

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo