لزوم احیا گورستان امامیه تبریز چیست؟

بسیاری از عناصر و پدیده هایی که در یک فرهنگ وجود دارند، قابلیت تبدیل شدن به یک جاذبه ی گردشگری را دارند و این وظیفه ی برنامه ریزان، سیاستگذاران و عرضه کنندگان گردشگری است که با شناسایی این قابلیت ها از یکسو و نیاز گردشگران از سوی دیگر جهت بهره برداری مناسب از این قابلیت ها اقدام نمایند. آرامستان های تاریخی، به عنوان بخشی از هویت تاریخی و ملی یک جامعه، یکی از عناصری است که میتواند در فهرست جاذبه های گردشگری در یک مقصد ایفای نقش نماید.

گردشگری در آرامستان یکی از اشکال خاص و خرد از گردشگری فرهنگی بوده و بنابر مکان مورد بازدید و یا انگیزه ی گردشگر میتواند با اشکال دیگری از گردشگری نظیر گردشگری جنگ، شجره نامه، حزن و اندوه، و در مواردی خاص مانند آرامگاه امامیه، گردشگری تاریخی و مفاخر همپوشانی داشته باشد.

شهر تبریز با وسعت و قدمت خود، نمونه های بسیار زیادی از این آرامستانها را در خود جای داده بود. هنوز هم خاطره تبدیل شدن گجیل به عنوان نخستین گورستان تاریخی در زمان محمد علی تربیت شهردار تبریز در سال ۱۳۰۸به پارک گلستان به طور کامل از ذهن ها پاک نشده است .هرچند این  اقدام در آن زمان مورد استقبال مردم قرار گرفت، چرا که این گورستان به محلی برای انباشت زباله و محل نزاع اراذل و اوباش تبدیل شده بود. اما اکنون با گذشت چیزی حدود نود سال از واقعه، ناظران محلی معتقدند تغییر کاربری گجیل یک اشتباه تاریخی غیر قابل انکار است.تخریب گورستان گجیل آغازی بر تخریب دیگر گورستان های تاریخی تبریز بود که قدمت برخی از آنها مانند گورستان  (دوه چی) به عصر آهن و مفرغ می رسید.

حال گویا خبر از ساماندهی گورستان امامیه به گوش میرسد. (ساماندهی) مفهومی است که با مرور تاریخ گورستان های شهر به راحتی میتوان با پیامدهای آن اشنا شد، «اهراب قبرستانی»، «آش توکن قبرستانی»، «شاوا قبرستانی» و «قوم تپه قبرستانی» نمونه‌هایی از گورستان‌های تاریخی تبریز محسوب می‌شوند که در ۹ دهه گذشته بدون هیچ گونه کار کارشناسی، به بهانه تبدیل آنها به بوستان‌های محلی، فضای سبز و مدرسه تخریب شده اند و بخش مهم از تجلی عینی و در دسترس تاریخ این کهن شهر را با خود زیر خروارها خاک دفن کرده اند.

گورستان امامیه یکی از گورستان های شهر تبریز است که در انتهای جنوبی محله لیلاوای واقع شده است و جزو املاک «میرزا کاظم امامی» (سید امامی)، امام جمعه وقت تبریز و شوهر «اشرف‌الدوله»، دختر مظفر الدین شاه بود. همچنین از طرف ولیعهد در تبریز و شاه در تهران، اکثر معادن قنوات و مراتع قسمتی از کوه یانیق داغ به خانواده سید امامی، امام جمعه تبریز واگذار شده بود. در آن زمان، میرزا کاظم امامی قسمتی از اراضی خود در دامنه یانیق داغ به مردم وقف می‌کند که به گورستانی به نام گورستان امامیه تبدیل می‌شود.

آرامستان امامیه، به عنوان یکی از قدیمی ترین و اکنون تنها آرامستانی که می توان عنوان تاریخی بر آن نهاد قابلیت های زیادی در حوزه ی گردشگری دارد؛ از جمله میتوان به کثرت مشاهیر مدفون در آن، تاریخی بودن و قدمت مکان، مکانی برای یافتن ریشه ها، مکانی برای انجام مطالعات تاریخی، فرهنگی، هنری و جامعه شناختی، تنوع آرامگاه ها و وجود سایر اشکال هنری مانند خط، نقاشی، حجاری و … اشاره کرد، که بواسطه آن میتواند به عنوان جاذبه ای گردشگری مطرح شود.

از نظر تاریخی، آنچه در این گورستان بیشتر به چشم می خورد، بارگاه و گنبدی بلند است از مقبره خانوادگی سید امامی که فرزندان میرزا کاظم امامی (صمد امامی و باقر امامی) در آنجا مدفون هستند.چند تن شخصیت مهم دیگر نیز در این گورستان به خاک سپرده شده اند: صمد بهرنگی، میرزا عباسقلی واعظ چرندابی، آیت الله توتونچی، میرزا حسین واعظ، دکتر غضنفرخان، ابراهیم خان قفقازچی (کاظمی) و از شهدای حکومت ملی آذربایجان فردین ابراهیمی-دادستان حکومت ملی و.. اشاره کرد.این گورستان به نوعی شاسنامه شهر تبریز است.

سیری در آرامستان ها، نوع نگرش جامعه به پدیده مرگ را در زمان خاص خود به نمایش میگذارد، و در عین حال برای هر فردی که به آرامستان قدم میگذارد، نگرش در نشانه ها و نمادهای این فضا همچون سنگ قبور(هنر فرسک و مجسمه سازی)، سرودهای که بر آن نقش بسته (ادبیات) و از مرگ و زندگی میگوید (جهان بینی) و مقبره ها و کلیت فضای آرامستان(معماری) ، هر یک به عنوان نشانه هایی از فرهنگ و تاریخ زمان خود قابل تامل است. هر یک از افرادی که در این مکان به خاک سپرده شده اند، تاریخ و نشانی از حیات خود را بر مزارهایشان یادآور می شوند و هویتی تاریخی فرهنگی را برای این فضا به همراه دارند. گورستان امامیه منظری تاریخی و نمادین است و در زمره قدیمی ترین فضاهای شهری به حساب می آیند.

جالب است بدانید: گردشگری در آرامستان ها با گشودن درهای آرامگاه تاریخی پرلاشز در پاریس فرانسه، در اوایل قرن نوزدهم به روی گردشگران آغاز شد و پس از آن آرامستان های متعدد دیگر در اروپا و سپس در سراسر جهان به این امر روی آوردند. پرلاشز به دلیل این که مدفن بسیاری از بزرگان در حوزه علم و ادب و هنر و تاریخ فرانسه و البته کشورهای دیگر بود، مورد استقبال عمومی گردشگران قرار گرفت. از جمله آرامستان های دیگری که پذیرای گردشگران شد می توان (آرلینگتون) در ایالات متحده امریکا، گورستان زیر زمینی در فرانسه، آرامستان های بسکید نیزکی در لهستان و… را نام برد.

حال مقایسه کنید با کاری که ما با گورستان های  مهم شهرمان در طول زمان انجام داده ایم.

پرلاشز فرانسه به عنوان آغازگر گردشگری در آرامستان طبق گفته اریک ونبروکس سالانه دو میلیون گردشگر را جذب کرده است. همین اقبال عمومی گردشگران و شهروندان سبب شد تا نخست کتب و کتابچه ها و بروشورهای متعددی در زمینه معرفی این آرامستانها چاپ و منتشر شوند و با توسعه و پیشرفت فضای مجازی و استفاده روزافزون از چنین فضایی توسط کاربران در سرتاسر جهان وب سایت هایی برای آن ها طراحی شد که بعضا علاوه بر آرامستان مورد نظر می توان به طور مجازی در آن به سیر و سیاحت پرداخت و حتی این امکان برای افراد وجود دارد که مکان قبر شخص مورد نظر خود را از سامانه درخواست نموده و سپس با راهنمایی سامانه به زیارت آن بپردازند.

گردشگری در آرامستان شکلی خرد از بازار گردشگری با علایق ویژه در حوزه فرهنگی است و آرامستان امامیه پتانسیل های ویژه ای در راستای جذب این گردشگران دارد. گورستان امامیه در حاضر متروکه به شمار آمده و طبق دستور قضایی هیچ دفن جدیدی در آن انجام نمی شود. یکی از راهکارهای حفاظت از چنین محیطی استفاده آن در صنعت سفر و گردشگری است. پیشنهاداتی که در راستای احیای آرامستان امامیه می توان از آن بهره جست به شرح زیر است:

۱- تغییر مجموعه آرامستان امامیه از یک منبع گردشگری به جاذبه ای گردشگری، با تاکید بر بهبود و توسعه زیرساخت های فیزیکی مورد نیاز توسعه گردشگری و توسعه منابع انسانی

۲- تدوین و عملیاتی ساختن برنامه بازاریابی گردشگری

۳- اقدام به معرفی و برگزاری تورهای گروهی ادبی،تاریخی، مشاهیرشناسی و…

۴- تعریف فعالیت های جدید در مجموعه برای گروه ها با علایق خاص که خود سفارش دهنده آن هستند از قبیل برگزاری تورهای تحقیقاتی و پژوهشی، بهره گیری از فناوری های نوین به منظور خدمات دهی به بازدیدکنندگان و…

طراحی المان هایی برای مشاهیر و بزرگان آرامستان امامیه ۵-

‌مدیر عامل سازمان آرامستان‌های شهرداری تبریز در خبری اعلام نموده: اگر قرار باشد که این گورستان به پارک تبدیل شود، این کار با حفظ قبور انجام می‌شود.

چرا با وجود نمونه های موفق در سطح بین المللی هنوز مسولین و برنامه ریزان شهری ما در چنین اندیشه ای هستند؟

بهتر نیست مسولین، کشورهای مطرحی که از این پتانسیل به بهترین صورت استفاده کرده اند را الگوی خود قرار داده و قدمی برای توسعه گردشگری شهر بردارند؟

آیا بهتر نیست تکه‌ای از تاریخ فراموش شده‌ی تبریز را احیا کرده و تاریخ و قدمت و مشاهیر شهر تبریز را به درستی به همگان معرفی کنند؟

نظر شما خوانندگان تبریز مدرن چیست؟

 

نوشته:سونیا دادگر

13
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

۴ پاسخ

  1. رضا گفت:

    بسیار عالی است

    3

    0
  2. ناشناس گفت:

    گزارش بسیار عالی بود
    حیف که در تبریز گوش شنوایی نیست در مسئولین

    4

    1
  3. ناشناس گفت:

    حال شما خوبه. گورستان که نمایی از غم اندوه وخوف هستش رو هم احیا میکنن.لابد فردا هم میگین وسط گورستان یه شهربازی برای بچه ها درست بکنند.

    0

    4
    • مدیر تبریز مدرن گفت:

      دوست عزیز اینکه گورستان نمایی از غم و انده هست صحیح، اما اگر متن را کامل مطالعه بفرمایید متوجه میشید که این کار از قرن های گذشته در کشورهای مطرح انجام شده و نتیجه مطلوبی هم داشته، گروهی از گردشگران با علایق خاص را به راحتی میتوان با این جاذبه به تبریز کشاند و فدمی در توسعه گردشگری برداشت.
      منظور ما از احیا ساخت شهربازی نیست، بلکه حفظ آرامگاه و گنجینه های آن است.

      4

      0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo