سرای میرزا جلیل، سرایی آرام و دنج در دل بازار پرهیاهوی تبریز

در دل بازار پر هیاهوی تبریز، در میان انبوه جمعیت، با گذر از کنار کاسبان و مغازه داران با آن کت و شلوارهای اتو کشیده و چرتکه هایی که مدام بالا و پایین می کنند و مشغول داد و ستد هستند، به سرا و دالان آرام و دنج میرزا جلیل میرسیم.

میرزا جلیل از بازاریان قدیمی این دالان بوده و حالا این دالان به نام او خوانده می شود. این دالان در نیمه شمالی بازار تبریز و تقریبا در نواحی مرکزی آن قراردارد.

سرای حاج جلیل یا میرزا جلیل مرکز فروش گلیم و ورنی در بازار تبریز است. در این دالان بافته هایی زیبا که هنر دستان توانمند عشایر و روستاییان است را پیدا خواهید کرد.

در واقع می توان گفت دالان میرزاجلیل،کاربری تک صنفی دارد و علاوه بر فروش فرش، گلیم و ورنی، خدمات جانبی از جمله رفوگری، نیز در آن انجام می شود. گفته می شود مالکیت این دالان خصوصی بوده و به خانواده جورابچی تعلق دارد.

در میان آرامش و سایه ای که درختان سبز این سرا ایجاد کرده، کاسبان خوش برخوردی با اشتیاق از کسب و کار خود سخن می گویند و به سوالات شما پاسخ می دهند.

در این دالان به حجره آقای چرتاب نیز سری می زنیم.

احمد چرتاب که از قدیمی های این صنف است، می گوید کار پدرانم را ادامه دادم و حالا ۵۵ سالی است که مشغول این شغل هستم. آقای چرتاب را بازاریان و کسبه این صنف خوب می شناسند. مرد خوش برخوردی که از میهمان و مشتریان حجره اش به گرمی استقبال میکند و با حوصله و دقت توضیح می دهد.

اقای چرتاب از دشواری های اقتصادی که روز به روز سختر هم می شود و از کاهش قدرت خرید مردم میگوید. چرتاب از اینکه این هنر و آثار دیگر مثل گذشته رونق ندارند و گویی مردم ارزش این صنایع دستی را فراموش کرده اند اظهار ناراحتی میکند. او معتقد است این دست بافته ها بخش مهمی از فرهنگ و حتی سبک زندگی مردمان این سرزمین است که به خوبی باید حفظ و معرفی گردد. او نمایشگاه های فرش و صنایع دستی را فرصتی خوبی برای عرضه این محصولات میداند، اما به دلیل شرایط بد اقتصادی و بالا بودن هزینه استقرار در نمایشگاه ها نمی توان از ان ها بهره جست. آقای چرتاب از ناملایمات اقتصادی و بازار و عدم حمایت مسولین از این صنف میگوید اما بلافاصله زمانی که طرح گلیم وجاجیم ها را با دقت توضیح میدهد دیگر اثری از آن ناراحتی در کلامش نیست.

او با حوصله گلیم ها را باز میکند و روی آن ها دست می کشد و اشاره می کند همه نخ ها از پشم مرغوب و رنگ ها نیز هفت رنگ گیاهان طبیعی است.  از بافته هایی که حاصل دست رنج دختران این سرزمین است میگوید، هنری که سینه به سینه از مادران این سرزمین به دخترانشان رسیده است.

از سختی بافتن این گلیم و جاجیم ها برایمان می گوید. جاجیمی را پیش رویمان باز میکند و نشان می دهد که نخ هایش نازکتر از یک تار موست!!!

اشاره میکند که سالیان سال طول کشیده تا این جاجیم بافته شود. دختران روستایی و عشایر برای بافتن آن، سوراخی در ناخن هایشان درست کرده و نخ را از آن رد میکنند و به این صورت نخ را می ریسند!!!

حتما برای شما نیز تعجب آور است اما وقتی به ظرافت و زیبایی آن چشم بدوزید، دیگر این حرف آنقدرها هم عجیب نیست.

در این حجره هر چه به طرح گلیم و جاجیم ها نگاه میکنیم، چشمانمان خسته نمیشود. زنان و دختران خالق این آثار گویی دانش آموخته دانشگاه طبیعت اند، آنان خوب می بینند و خوب می دانند از چه طرح و رنگی استفاده کنند، که همگان را مجذوب آثار خود کنند.

به راستی که در این حجره می توان ساعت ها به تماشای هنر دستان زنان این سرزمین نشست و داستان هر طرح و نقشی را از زبان آقای چرتاب شنید.

و در نهایت مگر میشود بی تحفه، بدون گلیم و جاجیمی در دست از آنجا خارج شد؟

اگر از علاقمندان بازدید از بازار و ابنیه سنتی هستید هم بهتر است چرخی در این سرا بزنید.

دالان و سرای میرزا جلیل در امتداد شرقی-غربی ساخته شده است.  بخش غربی آن که از نظر معماری دالان است و به بازار صادقیه یا آیینه سازان و بخش سرای آن به راسته بازار جدید راه دارد.

اصول معماری بخش جدا نشدنی بازار تبریز است. در سرای میرزا جلیل نیز بیش از آجرچینی ها که در بازار تبریز اغلب به چشم می خورد، سازه چوبی سقف حیاط است که خود را از سایر بخش ها متمایز می کند. طبقه همکف دالان میرزا جلیل دارای ۱۶ حجره است که نیمی در بدنه جنوبی و نیمی در بدنه شمالی قرار دارد. در این سرا هم حجره های دو طبقه ای را می بینیم که برخی دارای زیر زمین نیز هستند. نمای حجره ها نیز به زیبایی با آجر قاب بندی و با طاق نما تزیین شده است

اگر گذرتان به سرای میرزا جلیل افتاد خوب سازه چوبی سقف و آجرچینی ها را تماشا کنید، زیر سایه درختانش خستگی در کنید و خود را از هم صحبتی با کسبه محروم نکنید.

و درآخر یادگاری از این آثار زیبا را با خود به منزل ببرید.

 

نوشته: سونیا دادگر

عکس: سیما حسن زاده

 

 

 

9
0

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

یک پاسخ

  1. جواد گفت:

    عالی بود

    0

    0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

افزودن شکلک

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNo